- پیشگفتار [: استاد بهاء الدین خرمشاهی] 1
- امام حسین در قرآن کریم 1
- * تکمله 5
- مقدمه نویسنده 7
- مدخلی بر مرثیه سرایی 21
- مرثیه سرایان اهل بیت (ع) 31
- اشاره 31
- امام سجّاد (ع) 35
- حضرت زینب (س) 39
- *** رباب (س) 41
- *** سکینه (س) 44
- *** ام البنین 46
- *** ام لقمان 50
- رثا و نوحه سرایی: 52
- [عمده ترین موضوعات مطرح در شعر این دوره چنین است:] 52
- فصل اول مرثیه سرایان دوره اول (قرن اول تا پایان قرن سوم هجری) 52
- اشاره 52
- هجو بنی امیه و دعوت به خونخواهی حسین (ع): 53
- ندامت و پشیمانی: 53
- یحیی بن حکم 54
- [شعرای این دوره] 54
- بشیر بن جذلم 55
- عبید اللّه بن حرّ جعفی 57
- مصعب بن زبیر 60
- عقبه بن عمرو السّهمی 62
- عبد اللّه بن زبیر اسدی 64
- فضل بن عبّاس بن ربیعه 67
- ابو الرُّمیح خزاعی 68
- ابو الاسود الدؤلی 70
- فضل بن عبّاس بن عتبه 71
- عوف ازدی 73
- سلیمان بن قتّه 75
- سفیان بن مصعب عبدی کوفی 78
- اشاره 87
- فرزدق 87
- قصیده فرزدق در مدح امام سجاد (ع): 88
- اشاره 101
- کمیت بن زید اسدی 101
- اشعار هاشمیات «1»: 105
- جعفر بن عفّان طائی 120
- سیّد اسماعیل حمیری 122
- منصور نمری 133
- امام شافعی 138
- فضل بن الحسن بن عبید اللّه بن العبّاس (ع) 144
- دیک الجنّ 145
- خالد بن معدان طائی 150
- اشاره 152
- دِعبل خُزاعی 152
- آثار دعبل: 156
- قصیده مدارس آیات: 158
- قصیده رائیه: 189
- قصیده دائیه: 195
- قصیده ای در رثاء حسین شهید: 199
- قصیده ای دیگر در رثای حسین (ع): 201
- فضل بن محمّد 204
- علی بن محمّد بسّامی 206
- علی بن الحسن 209
- افوَه حِمّانی «1» 210
- عمده ترین موضوعات مطرح در شعر این دوره چنین است: 212
- رثا و نوحه سرایی: 212
- فصل دوم مرثیه سرایان دوره دوم (قرن چهارم تا پایان قرن ششم هجری) 212
- اشاره 212
- مشارکت بنی عباس در جرائم بنی امیه: 213
- تحول در کیفیت خونخواهی شهدای کربلا: 213
- [شعرای این دوره] 214
- صنوبری 214
- اشاره 215
- مرثیه امیر المؤمنین و فرزند شهیدش: 221
- مرثیه ابا عبد اللّه الحسین (ع): 223
- در رثای حسین شهید (ع): 226
- ابو القاسم زاهی 230
- اشاره 230
- مدح اهل بیت (ع): 230
- مرثیه ی حسین شهید (ع): 236
- مدح اهل بیت (ع): 242
- اشاره 243
- ابو فراس حمدانی 243
- قصیده ی شافیه: 245
- قصیده هائیه: 256
- اشاره 265
- ابو الفتح کشاجم «1» 265
- مرثیه ی آل رسول (ص): 267
- مدح آل رسول (ص): 273
- در دوستی و ولاء علی (ع): 275
- در رثای اهل بیت پیامبر (ص): 277
- ابن هانی اندلسی 285
- ناشی صغیر 290
- اشاره 290
- قسمتی از قصیده بائیه در ثنای اهل بیت (ع): 293
- مدح اهل بیت: 295
- سعید بن هاشم خالدی 300
- جوهری 302
- اشاره 302
- مدح اهل بیت (ع): 303
- در رثای حسین شهید (ع): 308
- صاحب بن عبّاد 314
- اشاره 314
- قصیده ای در اعتقادش به شیعه اثنی عشری: 316
- مدح علی (ع): 320
- مدح اهل بیت (ع): 321
- رثای حسین شهید (ع): 325
- محمّد بن هاشم خالدی 330
- ابو محمّد عونی 331
- اشاره 331
- مدح اهل بیت پیامبر (ص): 332
- در رثای حسین شهید: 334
- مدح اهل بیت (ع): 339
- مرثیه ی سیّد الشهدا (ع): 341
- اشاره 342
- ابن حمّاد 342
- مرثیه ی سید الشهداء (ع): 343
- مدح اهل بیت (ع): 346
- رثای حسین بن علی (ع): 351
- رثای حسین شهید: 374
- ابو نصر بن نبّاته 382
- سیّد رضی 383
- اشاره 383
- ابیاتی از قصیده سیّد مرتضی در سوگ برادرش سیّد رضی: 387
- در سوگ سیّد الشّهداء (ع): 388
- مرثیه ی سیّد الشّهداء: 398
- قصیده: 411
- قصیده: 418
- اشاره 429
- سیّد مرتضی 429
- در سوگ سیّد الشّهداء (ع): 431
- قصیده: 440
- قصیده: 451
- قصیده: 455
- قصیده: 464
- قصیده: 465
- اشاره 466
- ابو محمّد صوری 466
- مدح اهل بیت: 467
- مرثیه ی اهل بیت (ع): 470
- مهیار دیلمی 476
- رثای حسین (ع): 477
- اشاره 477
- رثای اهل بیت (ع): 485
- رثاء و ماتم اهل بیت (ع): 490
- در رثاء علی (ع) و فرزند شهیدش (ع): 500
- مدح اهل بیت (ع): 509
- ابو العلاء معرّی 525
- زید بن سهل موصلی نحوی 531
- امیر عبد اللّه خَفاجی 532
- المؤید فی الدّین 534
- ابن جبر المصری 535
- اشاره 535
- مدح اهل بیت (ع): 536
- یحیی حصکفی 556
- اشاره 558
- حسن بن علی زبیر 558
- رثای حسین «ع»: 558
- ابن العودی 560
- اشاره 561
- قصیده: 572
- قاضی جلیس 576
- اشاره 576
- رثای سید الشهداء (ع): 578
- طلائع بن رزیک 582
- اشاره 582
- رثای اهل بیت (ع): 587
- ابن مکّی نیلی 592
- اشاره 593
- مدح رسول اللّه و اهل بیت او: 594
- مدح علی بن ابیطالب (ع): 596
- صَرَّدُر 598
- اشاره 600
- خطیب خوارزمی 600
- رثای امیر المؤمنین علی (ع) و فرزندانش: 601
- اشاره 606
- فقیه عمّاره یمنی 606
- قصیده: «7» 607
- قطب الدّین راوندی 614
- ابن الصیّفی 618
- ابن تعاویذی 620
- ابن معلم واسطی 628
- احمد بن عیسی هاشمی 632
- صفوان بن ادریس مرسی 633
- فصل سوم مرثیه سرایان دوره سوم (قرن هفتم تا پایان قرن نهم هجری) 635
- اشاره 635
- عمده ترین موضوعات مطرح در شعر این دوره عبارتند از: 635
- تحوّل در هجو بنی امیّه و بنی عبّاس: 636
- عمومیت شعر حسینی: 636
- رثا و نوحه سرایی: 636
- امید ثواب در مرثیه سرایی: 637
- [شعرای این دوره] 638
- ابن سناء الملک 638
- ابو الحسن المنصور باللّه 639
- علی بن مقرب 644
- عبد الرّحمن کتّانی 646
- کمال الدّین شافعی 647
- اشاره 647
- مدح اهل بیت پیامبر: «1» 651
- ابن ابی الحدید معتزلی 656
- اشاره 656
- قصیده علویه: 659
- ابو الحسین جزّار 733
- بهاء الدین اربلی 735
- در منقبت اهل بیت پیامبر (ص): 736
- اشاره 736
- اشاره 742
- علاء الدین علی حلّی 742
- در سوگ حسین (ع): 755
- اشاره 755
- ابو الحسن الخلیعی 755
- قصاید هفت گانه: «1» 755
- رثای مسلم بن عقیل: 767
- مطلع قصیده ها: 771
- ابن الوردی الشافعی 780
- حسن آل أبی عبد الکریم «حسن مخزومی» 782
- مدح رسول اللّه و اهل بیت او: «2» 783
- اشاره 783
- حافظ بُرسی حلّی 811
- اشاره 811
- در رثاء حسین (ع): 812
- چکامه دیگر: 840
- چکامه دیگر: 860
- حسن بن راشد حلّی 873
3- افسوس من بر زلّت های زمانه ای است که فرزند پاک پیغمبر را خوار می دارد.
4- آیا بر حسین و به یاد کشتن این دانای پرهیزکار اشک پیاپی نمی ریزی؟
5- آیا از اینکه پدران زیاد، فرزندان پیغمبر را به خاک نشاندند
6- چنین ناپاک زادگانی آشکارا بر آن پاک زادگان شمشیر کشیدند، اندوهگین نیستی؟
______________________________
(1)- الغدیر؛ ج 2،
ص 384.
دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 1،ص:120
فضل بن محمّد
فضل بن محمّد بن فضل بن حسن بن عبید اللّه بن عبّاس بن علی بن ابی طالب (ع) از احفاد ابو الفضل عباس (ع) می باشد. او در عصر متوکّل خلیفه ی عبّاسی می زیست. وی شاعر و خطیب بود. فضل به سال 247 ه. ق. درگذشت. «1»