- پیشگفتار [: استاد بهاء الدین خرمشاهی] 1
- امام حسین در قرآن کریم 1
- * تکمله 5
- مقدمه نویسنده 7
- مدخلی بر مرثیه سرایی 21
- مرثیه سرایان اهل بیت (ع) 31
- اشاره 31
- امام سجّاد (ع) 35
- حضرت زینب (س) 39
- *** رباب (س) 41
- *** سکینه (س) 44
- *** ام البنین 46
- *** ام لقمان 50
- رثا و نوحه سرایی: 52
- [عمده ترین موضوعات مطرح در شعر این دوره چنین است:] 52
- فصل اول مرثیه سرایان دوره اول (قرن اول تا پایان قرن سوم هجری) 52
- اشاره 52
- هجو بنی امیه و دعوت به خونخواهی حسین (ع): 53
- ندامت و پشیمانی: 53
- یحیی بن حکم 54
- [شعرای این دوره] 54
- بشیر بن جذلم 55
- عبید اللّه بن حرّ جعفی 57
- مصعب بن زبیر 60
- عقبه بن عمرو السّهمی 62
- عبد اللّه بن زبیر اسدی 64
- فضل بن عبّاس بن ربیعه 67
- ابو الرُّمیح خزاعی 68
- ابو الاسود الدؤلی 70
- فضل بن عبّاس بن عتبه 71
- عوف ازدی 73
- سلیمان بن قتّه 75
- سفیان بن مصعب عبدی کوفی 78
- فرزدق 87
- اشاره 87
- قصیده فرزدق در مدح امام سجاد (ع): 88
- اشاره 101
- کمیت بن زید اسدی 101
- اشعار هاشمیات «1»: 105
- جعفر بن عفّان طائی 120
- سیّد اسماعیل حمیری 122
- منصور نمری 133
- امام شافعی 138
- فضل بن الحسن بن عبید اللّه بن العبّاس (ع) 144
- دیک الجنّ 145
- خالد بن معدان طائی 150
- اشاره 152
- دِعبل خُزاعی 152
- آثار دعبل: 156
- قصیده مدارس آیات: 158
- قصیده رائیه: 189
- قصیده دائیه: 195
- قصیده ای در رثاء حسین شهید: 199
- قصیده ای دیگر در رثای حسین (ع): 201
- فضل بن محمّد 204
- علی بن محمّد بسّامی 206
- علی بن الحسن 209
- افوَه حِمّانی «1» 210
- فصل دوم مرثیه سرایان دوره دوم (قرن چهارم تا پایان قرن ششم هجری) 212
- عمده ترین موضوعات مطرح در شعر این دوره چنین است: 212
- رثا و نوحه سرایی: 212
- اشاره 212
- مشارکت بنی عباس در جرائم بنی امیه: 213
- تحول در کیفیت خونخواهی شهدای کربلا: 213
- [شعرای این دوره] 214
- صنوبری 214
- اشاره 215
- مرثیه امیر المؤمنین و فرزند شهیدش: 221
- مرثیه ابا عبد اللّه الحسین (ع): 223
- در رثای حسین شهید (ع): 226
- ابو القاسم زاهی 230
- مدح اهل بیت (ع): 230
- اشاره 230
- مرثیه ی حسین شهید (ع): 236
- مدح اهل بیت (ع): 242
- ابو فراس حمدانی 243
- اشاره 243
- قصیده ی شافیه: 245
- قصیده هائیه: 256
- اشاره 265
- ابو الفتح کشاجم «1» 265
- مرثیه ی آل رسول (ص): 267
- مدح آل رسول (ص): 273
- در دوستی و ولاء علی (ع): 275
- در رثای اهل بیت پیامبر (ص): 277
- ابن هانی اندلسی 285
- ناشی صغیر 290
- اشاره 290
- قسمتی از قصیده بائیه در ثنای اهل بیت (ع): 293
- مدح اهل بیت: 295
- سعید بن هاشم خالدی 300
- اشاره 302
- جوهری 302
- مدح اهل بیت (ع): 303
- در رثای حسین شهید (ع): 308
- اشاره 314
- صاحب بن عبّاد 314
- قصیده ای در اعتقادش به شیعه اثنی عشری: 316
- مدح علی (ع): 320
- مدح اهل بیت (ع): 321
- رثای حسین شهید (ع): 325
- محمّد بن هاشم خالدی 330
- ابو محمّد عونی 331
- اشاره 331
- مدح اهل بیت پیامبر (ص): 332
- در رثای حسین شهید: 334
- مدح اهل بیت (ع): 339
- مرثیه ی سیّد الشهدا (ع): 341
- اشاره 342
- ابن حمّاد 342
- مرثیه ی سید الشهداء (ع): 343
- مدح اهل بیت (ع): 346
- رثای حسین بن علی (ع): 351
- رثای حسین شهید: 374
- ابو نصر بن نبّاته 382
- سیّد رضی 383
- اشاره 383
- ابیاتی از قصیده سیّد مرتضی در سوگ برادرش سیّد رضی: 387
- در سوگ سیّد الشّهداء (ع): 388
- مرثیه ی سیّد الشّهداء: 398
- قصیده: 411
- قصیده: 418
- اشاره 429
- سیّد مرتضی 429
- در سوگ سیّد الشّهداء (ع): 431
- قصیده: 440
- قصیده: 451
- قصیده: 455
- قصیده: 464
- قصیده: 465
- ابو محمّد صوری 466
- اشاره 466
- مدح اهل بیت: 467
- مرثیه ی اهل بیت (ع): 470
- مهیار دیلمی 476
- رثای حسین (ع): 477
- اشاره 477
- رثای اهل بیت (ع): 485
- رثاء و ماتم اهل بیت (ع): 490
- در رثاء علی (ع) و فرزند شهیدش (ع): 500
- مدح اهل بیت (ع): 509
- ابو العلاء معرّی 525
- زید بن سهل موصلی نحوی 531
- امیر عبد اللّه خَفاجی 532
- المؤید فی الدّین 534
- ابن جبر المصری 535
- اشاره 535
- مدح اهل بیت (ع): 536
- یحیی حصکفی 556
- حسن بن علی زبیر 558
- رثای حسین «ع»: 558
- اشاره 558
- ابن العودی 560
- اشاره 561
- قصیده: 572
- قاضی جلیس 576
- اشاره 576
- رثای سید الشهداء (ع): 578
- طلائع بن رزیک 582
- اشاره 582
- رثای اهل بیت (ع): 587
- ابن مکّی نیلی 592
- اشاره 593
- مدح رسول اللّه و اهل بیت او: 594
- مدح علی بن ابیطالب (ع): 596
- صَرَّدُر 598
- اشاره 600
- خطیب خوارزمی 600
- رثای امیر المؤمنین علی (ع) و فرزندانش: 601
- فقیه عمّاره یمنی 606
- اشاره 606
- قصیده: «7» 607
- قطب الدّین راوندی 614
- ابن الصیّفی 618
- ابن تعاویذی 620
- ابن معلم واسطی 628
- احمد بن عیسی هاشمی 632
- صفوان بن ادریس مرسی 633
- فصل سوم مرثیه سرایان دوره سوم (قرن هفتم تا پایان قرن نهم هجری) 635
- اشاره 635
- عمده ترین موضوعات مطرح در شعر این دوره عبارتند از: 635
- تحوّل در هجو بنی امیّه و بنی عبّاس: 636
- رثا و نوحه سرایی: 636
- عمومیت شعر حسینی: 636
- امید ثواب در مرثیه سرایی: 637
- ابن سناء الملک 638
- [شعرای این دوره] 638
- ابو الحسن المنصور باللّه 639
- علی بن مقرب 644
- عبد الرّحمن کتّانی 646
- اشاره 647
- کمال الدّین شافعی 647
- مدح اهل بیت پیامبر: «1» 651
- ابن ابی الحدید معتزلی 656
- اشاره 656
- قصیده علویه: 659
- ابو الحسین جزّار 733
- بهاء الدین اربلی 735
- در منقبت اهل بیت پیامبر (ص): 736
- اشاره 736
- اشاره 742
- علاء الدین علی حلّی 742
- ابو الحسن الخلیعی 755
- در سوگ حسین (ع): 755
- اشاره 755
- قصاید هفت گانه: «1» 755
- رثای مسلم بن عقیل: 767
- مطلع قصیده ها: 771
- ابن الوردی الشافعی 780
- حسن آل أبی عبد الکریم «حسن مخزومی» 782
- مدح رسول اللّه و اهل بیت او: «2» 783
- اشاره 783
- حافظ بُرسی حلّی 811
- اشاره 811
- در رثاء حسین (ع): 812
- چکامه دیگر: 840
- چکامه دیگر: 860
- حسن بن راشد حلّی 873
49- جمعی با شور و نوا چکامه دلربایم را در بزم ادب بخوانند. برخی دگر به خطابه و سخن پردازیم گوش سپارند.
50- کاش می دانستم نکوهش گرم کیست؟ یا آنکه اندیشمندان حق شناس بر سخنم خرده نگیرند.
51- أترک الشی عاذری فیه کل الناس من أجل أن لحانی عذول
52- هو سؤلی إن أسعد اللّه جدیّ و معالی الأمور للذمر سول «1» 51- با هدف و خواسته ام وداع گویم که گمنامی بملامتم برخاست؟ با آنکه جهانیان معذورم شناسند؟
52- آری آرزویم همین است. اگر خداوند هم با بخت فیروز قرین سعادت سازد پایگاه برتر، آرزوی خردمندان هوشیار است.
______________________________
(1)- این قصیده را به سال 387 در سوگ سید الشهداء سروده است. ادب الطف؛ ج 2، ص 214 و 215. الغدیر؛ ج 4، ص 219- 221.
دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 1،ص:212