از مباهله تا عاشورا صفحه 51

است؛ امّا از ظواهر كتابهاي تاريخ يعقوبي «1» وفتوح البلدان بلاذري و سنن كبراي بيهقي استفاده مي‌شود كه عهدنامه را (امير مؤمنان) عليّ بن ابي طالب عليه السلام نوشته است «2» و در كتاب خراج و المجموعة: نويسنده را عبداللّه بن ابي بكر معرّفي كرده است

ابو يوسف در كتاب الخراج ص 74 مي‌گويد: عهد نامه در چرم سرخ رنگي قلمي گرديده بود. «3

17 «مشروح جريان مباهلة»

اشاره

17 «مشروح جريان مباهلة» روايات مباهلة به صورتهاي مختلف نقل گرديده است بعضي مختصر وگذرا، بعضي متوسط، ولي سيّد بن طاوس رضي الله عنه در كتاب شريف إقبال الأعمال با آن قطع بزرگش از صفحه 496 تا ص 510 و در بعض نسخه‌ها تا ص 513 يك روايت مفصل و طولاني را آورده است.

ألبتّه سيّد روايت ديگري نيز در كتاب سعد السّعود كوتاهتر، از ص 91 تا 94 با طريق و سند ديگري روايت نموده است أما روايت اقبال علاوه بر اينكه طولاني است، از هر جهت كامل و جامع و داراي مطالب مفيد زيادي است.

و نيز شامل أسناد ارزنده و اظهار حقّانيّت پيامبر و امامت أئمّة و ساير اعترافات و كشف حقايق نهاني و بيرون كشيدن اسرار نهفته از لابلاي كتابهاي آسماني أنبياء سلف است، و چون از حلقوم بزرگان و رؤساء و أسقفهاي نصاري بيرون آمده و در خلال پنج روز بحث و جدال لفظي بيان گرديده؛ أهميت آن را دو چندان نموده و مورد توجه قرار داده است؛

بدينجهت نقل آن را اختيار كرديم تا خوانندگان گرامي بادقّت و حوصله زياد مطالعة نموده و فرق آن جلسات نصارا را با جلسه سقيفة و پيآمد آن و در نهايت با منظره دلخراش روز عاشورا مقايسة و در باره آتش بياران آن معركه ها، قضاوت نمايند.

سيد بن طاوس رضي الله عنه آن روايت را با سندهاي صحيح و طريق‌هاي روشن و صريح كه به كتاب أبي المفضّل محمّدبن عبدالمطلب شيباني منتهي مي‌شود، از أصل كتاب حسن بن اسماعيل بن أشناس بزّار كه در أعمال ذي الحجة نوشته شده، از