سلوک عاشورایی : منزل اول: تعاون و همیاری - مجموعه قیام و انقلاب امام حسین تعاون صفحه 35

جلسه پنجم «1»

* مروری بر مباحث گذشته ..... ص : 31

بحث ما راجع به یک اصل اساسی بود که در این آیه شریفه وارد شده است و یک سنّت مسلّم الهی و اسلامی برای سالم سازی مجتمع اسلامی است؛ یعنی برای اینکه کسانی که اهل ایمان و اسلام هستند روابط سالمی داشته باشند. عرض کردم که دو رکن را در این آیه شریفه بیان می‌فرماید که رکن اوّل، مسأله حمایت و کمک و مساعدت کردن دیگران است، چه در بُعد مادی و چه در بُعد معنوی امّا بر محور برّ و تقوا؛ و رکن دوم، نهی و عدم اعانه نسبت به اثم و عدوان است.

عرض کردم که اثم از نظر لغت، همان اسائه و عمل ناروا است و از نظر شرع، گناه و معصیت است. عدوان هم عبارت است از تجاوز و ستم؛ یعنی اسائه‌ای است که تجاوز به دیگران هم باشد. لذا مفهوم اثم، عدوان را هم در بر می‌گیرد، امّا چون در اینجا کنار هم آمده‌اند هر کدام معنی جداگانه پیدا می‌کند. یعنی مراد از اثم در اینجا آن عمل زشتی است که انسان انجام می‌دهد و تجاوز به غیر نمی‌کند، ولی عدوان عبارت از عمل زشتی است که تجاوز به غیر هم می‌کند.

پس رکن دوم تعاون برای سالم‌سازی جامعه این است که تو هیچ‌گاه دیگری را کمک و مساعدت بر معصیت و عمل ناروا نکن؛ چه بخواهد عمل زشتی انجام دهد که تجاوز به غیر نیست و چه آنجا که می‌خواهد عمل زشتی انجام دهد که تجاوز به غیر هم هست. یک مثال ساده بزنم؛ مثلًا شخصی می‌خواهد شُرب خَمر کند و به کسی هم کاری ندارد؛ تو اسبابش را برای او فراهم نکن. این مثال برای اثم بود. مثال ساده برای عدوان هم مثل آنجایی که می‌خواهد برود دزدی کند؛ تو نردبان برای او تهیّه نکن.

* احکام آیه تعاون ..... ص : 31

بحث ما تا اینجا جنبه مقدماتی داشت و بحث موضوعی می‌کردیم؛ امّا راجع به حکم، فُقها بحثی دارند که فقط به آن اشاره می‌کنم و رد می‌شوم. در آیه شریفه دو حکم وارد شده است؛ یکی امر است و دیگری

مجموعه قیام و انقلاب امام حسین تعاون، ص: 32