سلوک عاشورایی : منزل اول: تعاون و همیاری - مجموعه قیام و انقلاب امام حسین تعاون صفحه 48

مجموعه قیام و انقلاب امام حسین تعاون، ص: 43

امر هم نکن، تشویق هم نکن، مقدّمات را هم برایش فراهم نکن. همه این صورت‌ها را عقل می‌گوید قبیح است و زشت است. اینجا می‌گویند عقل، مستقل است؛ یعنی به هرکه بگویی، همین را درک می‌کند و هیچ احتیاج به استدلال هم ندارد که این کار زشت است. آن‌وقت همین عقل حکم می‌کند حالا که تو این کار را کردی، مستحقّ عقوبت هم هستی. بله، عقوبت‌ها مختلف است؛ یک‌وقت خودت دستت آلوده می‌شود، یک‌وقت امر کرده‌ای، یک‌وقت هم اسباب را فراهم کرده‌ای. مراتب عقوبت‌ها به اختلاف عمل‌ها مختلف می‌شود. «1»

پس عقل هرکس مستقلّاً می‌گوید دیگری را در کاری که قبول داری مبغوض مولای تو است کمک نکن. یعنی اگر ما این آیه را هم نداشتیم که

«وَ لَاتَعَاوَنُوا عَلَی الإثْمِ وَ الْعُدْوَان

» و اصلًا این آیه در قرآن نبود و ما از شما سؤال می‌کردیم که آیا اعانه به اثم جایز است یا خیر، عقل شما چه حکمی می کرد؟ همین که خدا را قبول داشتی و می‌دانستی که این عمل مبغوض او است و خدا هم خودش نگفته بود «لَاتَعاوَنُوا»، عقل تو چه می‌گفت؟ می‌گفت تو که قبول داری او مولای تو است و می‌دانی که این عمل هم مبغوض او است؛ پس چرا مقدّماتش را برای دیگری فراهم می‌کنی تا انجام دهد و مبغوض مولا در خارج تحقق پیدا کند؟

این حرف را به هر فردی هم بگویی همین جواب را می‌دهد و نه احتیاج به آیه داریم و نه روایت. نسبت به هر معصیتی هم همین است؛ تمام معاصی مبغوض الهی هستند، اعم از اینکه عدوان باشند یا غیر عدوان و فرقی هم از این جهت نمی‌کند. عقل می‌گوید تو که می‌دانی روزه‌خواری حرام است و مبغوض خدا است؛ پس چرا در این راه کمکش می‌کنی؟ این مثال برای معصیت فردی بود؛ آنجایی که شخص بخواهد حقّ شرعی دیگری را از بین ببرد هم خیلی روشن است که عقل حکم به قبح می‌کند.

* دلیل دوم؛ بناء عُقلا ..... ص : 43

دومین دلیل حُرمت اعانه به اثمْ بناء عُقلا است که از آن تعبیر می‌کنند به عقل جمعی؛ به این معنی که اگر هیچ اعتقادی هم به خدا نبود، حتّی در یک منطقه کمونیستی، بالأخره عرفیه‌ای وجود دارد؛ چون اگر قانون نباشد، جامعه انسانی تبدیل به جنگل می‌شود. حالا در اینجا سؤال این است که قوانین جزائیه