کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 114

- ستون های مسجد از کوه های «اهواز» آورده شده و درون آنها سوراخ گردیده و با سرب و میله های آهنی پر شده و در شبستان مسجد به کار رفته است. (1)(تصویر شماره18) ارتفاع ستون ها حدود سی ذراع (بیش از پانزده متر) بوده است. (2)

- طاق مسجد از سادگی در آمده و به طاق های برجسته ساختمان های مجلّل ایرانی مانند طاق مدائن شباهتی یافته است. (3)

در روایتی مربوط به زمان «مسلم» و «عبیدالله» ، از «تخاتخ مسجد» ؛ «تخته های مسجد» سخن به میان آمده است که بر وجود تخته در طاق دلالت می کند. (4)

- در دو طرف شبستان، دهلیزهای جانبی (مُجَنَّبات) وجود داشت. (5)«ابن جبیر» که در سال 500ه. ق از مسجد دیدار کرده است، می گوید: «مسجد هفت بِلاط (دهلیز جانبی \طاق نما) دارد که پنج تای آن در جانب قبله (روبه روی آن) و دو مورد دیگر در دو طرف شرق و غرب می باشد» . (6)

- «زیاد» به جهت ترس از ترور و نیز به جهت رهایی از سنگ اندازی های مردم، برای خود در سمت قبله در جایگاه محراب، مقصوره ای بنا نمود که او را از صفوف نمازگزاران جدا می کرد و احتمال ترور را به حداقل می رساند. (7)

- «زیاد» دیوارهای بلندی برای صحن مسجد بنا نمود. (8)

- کف صحن را تماماً از ریگ فرش نمود و توجیه او این بود که مردم هنگام برآمدن از سجود، برای زدودن خاک کف دست خود، آن را فوت می کنند و به مرور زمان ممکن است، این عمل به عنوان سنت در نماز محسوب شود. (9)

1- تاریخ الطبری، ج 3، ص 150.
2- رحله ابن جبیر، ص 187.
3- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 249.
4- بحارالانوار، ج 44، ص 351.
5- تاریخ الطبری، ج 3، ص 151.
6- رحله ابن جبیر، ص 177.
7- فتوح البلدان، ص 276.
8- تاریخ الطبری، ج 3، ص 151.
9- فتوح البلدان، ص 276.