کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 121

بنا به نوشته طبری هنگام تخطیط اولیه مسجد و دارالاماره، به دستور سعد بن ابی وقاص بین آن دو، راهی زیرزمینی به اندازه دویست ذراع (حدود 108متر) ساخته شد که به عنوان بیت المال از آن استفاده می شد. (1)بنابراین، فاصله اولیه بین این دو، 108متر بوده است. (2)اما پس از مدت اندکی از بیت المال سرقت شد و سعد در این مورد از عمر کسب تکلیف نمود. عمر در جواب نوشت:

مسجد را به سمت دارالاماره منتقل نَما به صورتی که دارالاماره در طرف قبله مسجد قرار گیرد؛ زیرا مردم شب و روز در مسجد رفت و آمد می کنند و بدین وسیله امکان دزدی کمتر می شود.

سعد نیز مسجد را به دارالاماره متصل کرد و بدین ترتیب، فاصله بین آن دو از بین رفت. (3)

بعضی از روایات تاریخی، مانند ورود عبیدالله بن زیاد از قصر به مسجد از طریق باب السُدَّه نیز مؤید این عدم فاصله است. (4)حفاری ها نیز مؤید وجود دری بین مسجد و دارالاماره است. (5)

هفت - مسجد جامع کوفه از منظر باستان شناسی

در قرون اخیر، حفاری هایی در شهر کوفه و در قسمتی از محل مسجد و دارالاماره صورت گرفته که تا حدودی از اسرار نامکشوف این دو اثر پرده برداشته است. (6)به اعتقاد بعضی مسجد کشف شده از لابه لای حفاری ها همان مسجدی است که در دوران زیاد بر پا شده بود. (7)اگر چنین باشد کمک خوبی به ما در بازسازی این مسجد در دوران مورد بحث خواهد کرد.

1- تاریخ الطبری، ج 3، صص 148 و 149.
2- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 116.
3- تاریخ الطبری، ج 3، صص 149 و 150.
4- تجارب الامم، ج 2، ص 50.
5- تخطیط مدینه الکوفه، ص 127.
6- تخطیط مدینه الکوفه، ص 114.
7- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 248.