کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 122

حال در اینجا نتایج تحقیقات باستان شناسان طی امور زیر به طور خلاصه ذکر می شود:

اول - شکل هندسی مسجد تقریباً مربع است و ابعاد هر کدام از اضلاع آن عبارت بود از: دیوار جنوبی که در سمت قبله واقع شده 110 متر است. (1)البته بعضی آن را صد متر ذکرکرده اند. (2)دیوار شمالی 109 متر و دیوارهای غربی هرکدام 116 متر. (3)

دوم - بنای این ساختمان به مقدار هفده درجه از سمت جنوب بنا شده است (4)، این، مقدار انحراف قبله مسجد است. (5)

سوم - در بالای دیوارهای چهارگانه، برج هایی به شکل نیم دایره تعبیه شده است.

چهارم - ارتفاع این دیوارها به اضافه برج ها حدود بیست متر می باشد. (6)

پنجم - مقدار پی این دیوارها، یعنی مقدار رسوخ آنها در زمین حدود پنج متر و سی سانتی متر می باشد و هنگامی که پی به ارتفاع دو متر و شصت سانتی می رسد، پی دیوار به سمت داخل مسجد مایل می شود و فضایی به عرض شصت سانتی متر و ارتفاع سی متر و 76 سانتی متر باقی می ماند که روی آن برجی نیم استوانه ای بنا شده است و این برج ها در فاصله های متفاوت، روی دیوار تکرار می شوند. (7)

ششم - ابعاد آجری که در ساختن دیوارها به کار رفته، به شکل مکعب مربع و با طول و عرض 37سانتی متر و ارتفاع نُه سانتی متر می باشد که به نظر بعضی از

1- تخطیط مدینه الکوفه، ص 114.
2- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 249.
3- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 249. ؛ تخطیط مدینه الکوفه، ص 114.
4- تخطیط مدینه الکوفه، ص 114.
5- برای اطلاع بیشتر از انحراف قبله مسجد کوفه و مقدار و کیفیت آن، ر. ک: بحارالانوار، ج 100، صص431-434 و تاریخ الکوفه، ص 41.
6- تخطیط مدینه الکوفه، ص 115.
7- تخطیط مدینه الکوفه، ص 115.