کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 136

محلّی را به عنوان خانه، محل کار و نگهداری اموال بیت المال در نظر گرفت. چنان که پیش از این گفته شد، پس از دستبرد به بیت المال، مسجد به سمت جنوب پیشروی کرده و قصر و مسجد به هم متصل شدند. بنابراین در این هنگام قصر از جانب جنوب غربی به مسجد جامع و از ناحیه جنوب شرقی به بازارها و از سمت شرق به «آری» و از ناحیه شمال به محلات کوفه و از طرف غرب به رحبه محدود می شد. (1)

معمار این خانه، «روزبه» ، پسر «بوذرجمهور» ، یعنی همان معمار مسجد جامع بود که معماری ایرانی و از شهر همدان بود. (2)ساختمان قصر از آجر بنا شده و آجر آن از ساختمان های بلند حکومتی و شخصی شهر حیره تأمین شده بود. (3)از منابع تاریخی چنین برمی آید که این خانه از سطح عمومی خانه های کوفه بسیار فراتر بوده؛ زیرا مردم در همان زمان از آن با عنوان «قصر سعد» یاد می کردند. (4)در بعضی از نوشته ها این خانه، خانه ای کنگره دار معرفی شده است. این قصر درِ چوبی مجللی داشته که احتمالاً از مدائن به آنجا منتقل کرده بودند. (5)

عمر بن خطاب هنگام شنیدن اوصاف قصر که در آن زمان نسبتاً مجلل بود، آن را «قصر خَبال» نامید (6)؛ یعنی قصری که به سبب تجملاتی که در آن به کار رفته بود، یا از روی دیوانگی ساخته شده است و یا انسان را به تباهی و نقصان می کشاند. خبال در لغت به معنای دیوانگی و تباهی و نقصان است. (7)حضرت علی (علیه السلام) نیز هنگام ورود به کوفه در سال 36ه. ق از این قصر نیز با همین عنوان یادفرمود. (8)

1- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 120.
2- تاریخ الطبری، ج 3، صص 149 و 150.
3- تاریخ الطبری، ج 3، ص 149.
4- تاریخ الطبری، ج 3، ص 150.
5- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 118.
6- تاریخ الطبری، ج 3، ص 151.
7- لسان العرب، ج 4، صص 17 و 18.
8- وقعه صفین، ص 5.