کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 145

در سمت جنوب غربی دارالاماره، حیاطی مستطیل شکل با ابعاد نوزده و هجده متر و مساحت 342متر مربع قرار گرفته بود که در شمال آن، گودال آبی مربع شکلی ساخته بودند که به وسیله راه آبی طولانی که در موازات ضلع غربی دارالاماره امتداد داشت، به مرافق شمالی و غربی قصر منتهی می شد. در جنوب این حیاط مستطیل شکل، دو مرفق دیگر قرار داشت که در مرفق شرقی آن، اتاقکی کوچک و در مرفق غربی آن، ایوانی قرار داشت که به وسیله راهرویی به آستانه در دارالاماره منتهی می شد. در ضلع شرقی دارالاماره گودالی کوچک قرار داشت که به وسیله راه آبی به درگاه درجنوبی دارالاماره منتهی می شد. (1)

هفت - حمام و مخزن و فاضلاب

حمام قصر در سمت غربی دیوار داخلی قصر و در کنار اتاقی مستطیل شکل قرار داشت. در کنار حمام و در حیاطی مربع شکل (2)و با ابعاد 30/25 و 6/24 متر و با مساحت 38/622 متر مربع، محل فاضلاب قصر قرار گرفته بود. در این محل که مکانی مستطیل شکل و با ابعاد ده و 82/5 متر و مساحت 2/58 متر مربع بود، آب های مصرفی شده، به وسیله ساکنان قصر، سرازیر می شد. (نقشه های شماره 16 و 17)

نردبانی با عرض 95 سانتی متر برای رفت و آمد به درون این محل، اختصاص یافته بود. درون این محل، با لایه ای ضخیم از گچ پوشیده شده بود تا آب به دیوارهای قصر سرایت نکند. فاضلاب حمام با لوله های سفالین که قطر تقریبی آنها نصف قدم بود، به این سرازیر می شد. (3)بعضی از نویسندگان معاصر، شماره های 55، 62، 69، 77، 99 و 100 در نقشه دارالاماره را مربوط به حمامی بزرگ در این محل می دانند که در عصر اموی ایجاد شده بود. (4)

1- تخطیط مدینه الکوفه، صص 144 و 148.
2- تخطیط مدینه الکوفه، ص 145.
3- تخطیط مدینه الکوفه، ص 153.
4- جغرافیه العراق و تاریخه القدیم، ص 45.