کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 150

رَحبه: در لغت به معنای وسعت آمده و بر حریم ساختمان که معمولاً مکانی وسیع بوده نیز اطلاق شده است. (1)

الف) مرکز شهر (صحن)

با مراجعه به متون تاریخی به این نتیجه می رسیم که صحن کوفه دقیقاً معادل کلمه مرکز کوفه می باشد؛ زیرا در تاریخ چنین آمده است که پس از تعیین شدن محل مسجد جامع، تیراندازی در وسط مسجد ایستاد و به چهار طرف تیر پرتاب کرد و هر چهار طرف محل افتادن تیرها (غَلْوَه) مشخص و علامت گذاری شده و به عنوان صحن کوفه تعیین شد. (2)

در این گزارش تاریخی، شکل هندسی صحن به صورت مربعی تصویر شده که هر ضلع آن به اندازه دو پرتاب تیر (دو غَلْوَه) تعیین شده است. اگر طبق نقل کتاب های لغت هر فرسخ را 25 غلوه بدانیم، هر غلوه معادل 251 فرسخ خواهد بود. (3)و اگر هر فرسخ را 5985 متر به حساب آوریم، هر غلوه 240 متر خواهد بود. بنابراین، هر ضلع مربع صحن 480 متر خواهد شد و مساحت صحن این چنین محاسبه می شود:

متر مربع 480\ 230400 * 480 و با توجه به اینکه هر هکتار ده هزار متر مربع است، صحن مساحتی معادل 04/23 هکتار را دربر داشته است. (4)

در این فضای وسیع، نهاد و بنیان هایی همچون مسجد جامع، قصر، بازارها، رحبه و آرّی، وجود داشته است 5که بعضی از این نهادها و بنیان ها در جای خود بررسی شد.

1- لسان العرب، ج 5، ص 166.
2- تاریخ الطبری، ج 3، ص 148.
3- لسان العرب، ج 10، ص 113.
4- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 108.