کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 153

٧. معابر (خیابان ها، چهارسوها و کوچه ها)

الف) خیابان ها

اشاره

پیش از توصیف خیابان های اصلی کوفه، باید موقعیت اسکان قبایل و گروه های مختلف بررسی شود. گفتنی است پس از مشخص شدن مرکز مربع شکل شهر کوفه و تعیین حدود آن به وسیله کندن خندق، قبایل مختلف، دور تا دور اضلاع این مربع، به ترتیب زیر اسکان داده شدند:

1. در ضلع شمالی به ترتیب از شرق به غرب، قبایل سلیم، ثقیف، بُجَیله، تَیم اللات و تَغْلِب؛

2. در ضلع جنوبی از شرق به غرب، قبایل و طوایف اَزد، کِنْدَ، تیره نَخْع از مِذْحَج و اَسَد؛

3. در ضلع شرقی از شمال به جنوب، قبایل و طوایف اَسَد، عامر، تَمیم و مُحارب، اَنْصار و مُزَینه؛

4. در ضلع غربی از شمال به جنوب، قبایل بَجاله و بَجْلَه، جُدَیله، جُهَینَه و اَخلاط (گرده های مختلف از قبایل مختلف) . (1)

5. چنان که مشاهده می شود، بعضی از قبایل، مانند اَسَد (نقشه شماره 8) در دو نقطه شهر اسکان داده شدند. قبایل و طوایف ذکر شده دور تا دور مرکز را احاطه نموده و قبایل و طوایف دیگر، در پشت سر این قبایل در قسمت های عقبی کوفه مستقر شدند.

البته طی سال ها به دلیل مهاجرت افراد و قبایل از نقاط دیگر به کوفه و تنگی جا، تغییر و تبدّل فراوانی در محل اسکان این قبایل صورت گرفت (2)که فعلاً منظور نظر نگارنده نیست.