کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 186

گذاشتن او مشاهده کرد. (1)همچنین محاصره قصر عبیدالله به وسیله قبیله مذحج در اعتراض به دست گیری هانی را می توان شاهد خوبی بر این مدعا دانست. (2)و نیز گریه کردن کوفیان بعد از جریان کربلا به وسیله سخنرانی ام کلثوم و امام سجاد (علیه السلام) را می توان نمونه دیگری از این ویژگی آنها به شمار آورد. (3)ابن کوّاء در باره این صفت کوفیان می گوید: «آنها در کارها با هم متفق شده و سپس دسته دسته خود را از آن بیرون می کشند» . (4)

این خصیصه در میان کوفیان تا به آن حد رسیده بود که فرماندهان و حکمرانان لایقی، همچون حضرت علی (علیه السلام) و فرزندش امام حسن (علیه السلام) برای تشویق و ترغیب مردم به جنگ، چاره ای جز استفاده از ابزار تحریک کننده احساسات، یعنی سخنرانی و سخنرانان و خطبا نداشتند، همانند آنچه پیش از جنگ جمل انجام شد. (5)طبعاً هرگاه طرف مقابل نیز از ابزار تحریک کننده احساسات استفاده می کرد، این فرماندهان دچار مشکل می شدند، چنان که این امر را می توان در جنگ صفین هنگام برافراشتن قرآن ها بر سرنیزه ها مشاهده کرد. (6)

شاید یکی از علل اصلی این خصیصه، رسوخ نکردن ایمان در قلب های آنان بوده است. به بیان دیگر، از افراد و قبایلی که با دیدن شوکت اسلام به آن پیوستند و برای دنیای خود به جنگ رفتند، انتظاری جز این نمی توان داشت.

پنج - غَدَر و فریب کاری

این خصیصه به قدری در میان کوفیان مشهور بود که عرب، ضرب المثل «اَغْدَرُ مِنَ الکوفی» ؛ «فریب کارتر از کوفی» را از آن ساخت. این خصیصه را می توان معلول

1- تاریخ الطبری، ج 4، صص 275 و 276.
2- تاریخ الطبری، ج 4، ص 274.
3- مقتل الحسین (علیه السلام) ، مقرّم، صص 316 و 317.
4- سیمای کوفه، ص 42.
5- تاریخ الطبری، ج 3، ص 500.
6- تاریخ الطبری، ج 4، ص 34.