کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 191

بایستید» . نیز در سیره آن حضرت وارد شده است که هنگام ورود حضرت فاطمه (علیها السلام) می ایستاد و نیز هنگام قدوم جعفر از حبشه، و عکرم بن ابی جهل از یمن ایستاد. (1)

و) عطسه نمودن

در روایات سفارش شده است که عطسه کننده بگوید: « اَلْحَمدُ لله رَبِّ الْعالَمینَ عَلی کُلِّ حال » و آنان که همراه اویند به او بگویند: « یَرْحَمُکُمُ الله » و او در جواب بگوید: « یَغفِرُ اللهُ لَکُم وَ یَرحَمُکُم » . (2)به این عمل در اصطلاح روایات، «تسمیت عاطس» گفته می شود و در بعضی روایات یکی از حقوق مؤمنان بر یکدیگر شمرده شده است. (3)از حضرت علی (علیه السلام) نقل شده است که تا سه مرتبه در جواب عطسه کننده چنین بگویند و اگر عطسه چهارم را نمود، دلیل بر مرض او می باشد و در جواب او گفته شود: « شَفاکَ الله » . (4)

ز) مناسبات دیگر

در کتاب های روایی، احادیث فراوانی در باره مناسبات مختلف در جوامع اسلامی، همانند نیکی به پدر و مادر، رعایت حقوق همسایگان، حسن معاشرت با مسلمانان، عیادت مریضان مسلمان، تشییع جنازه مسلمانان، برقراری مجالس اطعام و. . . وارد شده است که به سبب وضوح آنها از ذکر آن روایات خودداری می شود. (5)

٣. دسته بندی طبقات مختلف اجتماعی

اشاره

در زمان مورد بحث، دسته بندی های مختلفی در میان جامعه کوفه وجود داشته که بحث و بررسی در باره همه آنها ضرورت دارد. این دسته بندی ها عبارت است از:

1- بحارالانوار، ج 76، ص 38.
2- بحارالانوار، ج 76، صص 52 و 54.
3- بحارالانوار، ج 74، ص 236.
4- بحارالانوار، ج 76، ص 54.
5- برای اطّلاع از تفصیل آن، ر. ک: بحارالانوار، ج 74.