کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 209

قطر دینار اموی که در زمان عبدالملک ضرب شد، حدود 19-20 میلی متر بوده است (1)که از این قطر می توان قطر تقریبی دینارهای زمان مورد بحث را به دست آورد. اما درهم تا زمان عمر اوزان و انواع مختلفی داشت که سه نوع آن از همه مشهورتر بود، این سه نوع عبارت بود از:

اول - درهم های بَغْلی

این درهم منسوب به شخصی به نام رأس البَغل بود که برای عُمر سکه ضرب می کرد. (2)روی این درهم ها که نقش کسروی خود را حفظ کرده بود، قیافه تاج دار پادشاه ایران در حالی که روی تخت نشسته، حک شده بود و زیر آن با کلمات فارسی نوشته بود: «نوش خُور» ؛ «گوارا بخور» . (3)وزن این درهم ها حدود سی قیراط ذکر شده است، که هر قیراط را گرم دانسته اند. (4)البته وزن قیراط در شهرهای مختلف متفاوت بوده است. بنابراین، بیست قیراط معادل چهار گرم می شود.

دوم - درهم های طبری

این درهم ها منسوب به طبرستان ایران بود. به نظر می رسد که وزن این درهم ها حدود دوازده قیراط، یعنی 4/2 گرم بوده است.

سوم - درهم های جَوارقی

این درهم ها منسوب به جورقان یکی از نواحی همدان بود. وزن این درهم ها ظاهراً چهارده قیراط، یعنی 8/2 گرم بوده است. (5)

1- الدینار الاسلامی فی المتحف العراقی، ص 14.
2- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 1، ص 133؛ النقود العربیه، ص 15.
3- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 1، ص 135.
4- النقود العربیه و علم النمیات، ص 12، پاورقی.
5- شذور العقود، ص 3؛ النقود العربیه، بلاذری، ص 15؛ النقود العربیه و علم النمیات، صص 23 - 24، پاورقی؛ تاریخ التمدن الاسلامی، ج1، ص 133.