کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 218

آوردن به تجارت (1)به این امر مهم پرداختند و پس از مدت کوتاهی نبض تجاری کوفه را در اختیار گرفتند.

د) کاروان های تجاری

کوفه بین راه تجاری مکه و مدینه و بین شام و مصر قرار داشت، ازاین رو کاروان های تجاری فراوانی از این شهر یا از نزدیکی آن عبور می کردند. علاوه بر این، چون کوفه بین راه کاروان های حج که از مصر و شام و شمال افریقا به مکه می رفتند و برمی گشتند، واقع شده بود، بر اهمیت آن می افزود. همچنین نزدیکی این شهر به شهرهای ایران که بسیاری از آنها تابع کوفه بودند و کالاهای فراوانی در آنها تولید می شد، اهمیت آن را دو چندان کرده بود. نکته دیگر اینکه کوفه می توانست از طریق ایران با کشورهای هند، چین و کشورهای آسیای میانه ارتباط تجاری برقرار کند. وقوع این شهر در کنار ساحل رود فرات، امکان بالقوه ای برای ارتباط آن با شهرهای حلب و انطاکیه و دریای مدیترانه و همچنین اقیانوس هند از راه خلیج فارس فراهم آورده بود، گرچه در زمان مورد بحث، از این مکان، کمتر استفاده می شد. (2)کاروان های کوفه برای استفاده از تجارت دریایی ناچار بودند مسیر کوفه - بصره را طی کنند تا از شهر بصره و به وسیله کشتی های بزرگ، کالاهای خود را به نقاط دیگر حمل نمایند. (3)

به هرحال، شهر کوفه اهمیت ترانزیتی فراوانی داشت و در بسیاری از مواقع، نقش واسطه ای ایفا می کرد؛ بدین ترتیب که کاروان ها از نقاط مختلف، کالاهای خود را به این شهر آورده و تجّار این شهر پس از خرید آن کالاها آنها را به نقاط دیگر صادر می کردند. (4)

1- وسائل الشیعه، ج 14، ص 146.
2- الحیاه الاجتماعیه، ص 149.
3- الحیاه الاجتماعیه، ص 151.
4- الحیاه الاجتماعیه، ص 157.