کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 221

دو - خشت زنی و قالب ریزی آجر

در فصل دوم، یعنی معماری کوفه از وجود جبّانه ای به نام جبّانه عَرْزَم نام برده شد که در آن شخصی به نام عَرْزَم به کار خشت زنی مشغول بود. شهرت این شخص به سبب خشت های نامرغوب وی بود. (1)و از اینجا به دست می آید که خشت زنان و قالب ریزان دیگری نیز بوده اند که به سبب خشت های مرغوب خود که اصل هم بر آن بوده است، مشهور نشده اند. این امر وقتی قوت می گیرد که به این نکته توجه نماییم که تنها در سالیان اول بنیان گذاری کوفه، حدود بیست هزار خانه در این شهر ساخته شد. (2)

سه - گچ کاری

کشف گچ کاری ها در دارالاماره و مسجد جامع، وجود این شغل را در آن زمان اثبات می کند. علاوه بر اینکه در بعضی روایات تاریخی از شخصی به نام مسلم جَصّاص، یعنی گچ کار که در زمان ورود اسرای کربلا به کوفه در قصر دارالاماره مشغول گچ کاری بوده، یاد شده است. (3)

چهار - کاشی سازی

کشف بعضی از انواع کاشی در خرابه های دارالاماره، وجود این شغل را اثبات می کند. علاوه بر این، از کاشی در مصارفی، همچون سنگ های قبر استفاده می شد. در کاوش های باستان شناسی، دو قبر که یکی از آنها مربوط به سال 31ه. ق است، مشاهده شده که با کاشی مفروش و روی آنها عبارتی نوشته شده است. روی قبر اول، این عبارت با خط کوفی نگاشته شده است : «بسم الله الرحمن الرحیم هذا قبر عروه بن ثابت کوفی فی شهر رمضان سنه تسع وعشرین للهجره » . روی قبر دوم، این

1- مختصر کتاب البلدان، ص 169.
2- فتوح البلدان، ص 276.
3- بحارالانوار، ج 45، ص 114.