کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 247

چهار - نگهداری مقداری از اموال برای مواقع اضطراری

همیشه در بیت المال کوفه مقداری مال برای مصرف در مواقع اضطراری، همانند سیل، شورش ها و. . . نگهداری می شد. (1)

پنج - رسیدگی به فقرا و یتیمان

مقداری از اموال بیت المال برای رسیدگی به وضع یتیمان و نیز ازدواج افراد بی بضاعت اختصاص داشت. (2)

شش - پرداخت به حکومت مرکزی

بیت المال کوفه پس از مصرف بیت المال در امور یاد شده، مازاد آن را به حکومت مرکزی، حال چه در حجاز و چه در شام می پرداخت. (3)

هفت - عطاء و رزق

اول - عطاء

عطاء مقدار پرداخت نقدی بود که حکومت کوفه سالانه به صورت یک جا یا طی چند قسط به مردم پرداخت می کرد. از آنجا که این نظام باعث وابستگی مالی مردم به حکومت شده و در مسائل سیاسی کوفه نقش فراوانی داشت و به خصوص در زمان نهضت امام حسین (علیه السلام) یکی از اهرم های قوی در دست عبیدالله بن زیاد بود، به بررسی تفصیلی آن می پردازیم.

نظام عطاء در زمان خلافت عمر و به وسیله او به منظور جلوگیری از اشتغال سربازان و داشتن لشکری همیشه آماده ایجاد شد. خصوصیات این نظام از قرار زیر بود (4):

1- الحیاه الاجتماعیه، ص 246.
2- الحیاه الاجتماعیه، ص 247.
3- الحیاه الاجتماعیه، ص 247؛ کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 317.
4- خصوصیات نظام عطاء در زمان عمر عمدتاً از دو کتاب الحیاه الاجتماعیه، (صص 231 - 239) ؛ بررسی وضع مالی و مالیه مسلمین از آغاز تا پایان دوره اموی، (صص 263 - 270) استفاده شده است.