کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 252

در گزارشی آمده است که یکی از اولین اقدامات عبیدالله بن زیاد پس از ورود به کوفه در سال 60ه. ق جمع آوری رؤسای کوفه و تهدید آنان به قطع عطاء در صورت بروز مخالفت با حکومت در محدوده مسئولیت آنها بود. (1)

در این زمان مردم وابستگی شدیدی به عطاء داشتند؛ زیرا مردم عرب ساکن کوفه، از طرفی همچون موالی آشنا به حرفه ها و صنایع نبودند و از سوی دیگر، اشتغال به این کارها را کسر شأن خود می دانستند و از سوی سوم، به فنون کشاورزی نیز آشنایی چندانی نداشتند. حکومت کوفه نیز از این نقطه ضعف مهم مردم کوفه آگاه بود و به عنوان عاملی مهم از آن برای پیشبرد مقاصد خود استفاده می کرد.

هنگامی که مسلم بن عقیل به همراه سپاه خود قصر عبیدالله بن زیاد را محاصره کرد و او را در فشار قرار داد و می رفت که حکومت او را سرنگون سازد، یکی از شگردهای موفق عبیدالله و اطرافیانش برای پراکنده کردن اطرافیان حضرت مسلم تشویق به ازدیاد عطاء در صورت پراکنده شدن و نیز تهدید به قطع عطاء در صورت ادامه شورش بود که اطرافیان مسلم با شنیدن این تشویق و تهدید، به سرعت از دور مسلم پراکنده شدند. (2)همچنین عبیدالله با همین شیوه توانست گروه عظیمی از مردم کوفه را که دل هایشان با امام حسین (علیه السلام) بود، علیه آن حضرت وارد جنگ نماید. (3)از این رو، یکی از شکایاتی که کوفیان در نامه های خود خطاب به امام حسین (علیه السلام) داشتند، این بود که یزید عطاء را فقط به اطرافیان خود و ثروتمندان می دهد. (4)امام حسین (علیه السلام) در روز عاشورا هنگامی که کوفیان با ایجاد سر و صدا قصد بر هم زدن سخنرانی آن حضرت را داشتند، خطاب به آنها چنین فرمود:

1- تاریخ الطبری، ج 4، ص 267.
2- تاریخ الطبری، ج 4، ص 277.
3- حیاه الامام الحسین (علیه السلام) ، ج 2، ص 453.
4- بررسی وضع مالی و مالیه مسلمین از آغاز تا پایان دوره اموی، ص 271.