کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 253

همه شما عصیان مرا می ورزید و به سخنان من گوش فرا نمی دهید، و باید چنین باشد؛ زیرا عطاهای شما از مال حرام فراهم آمده و شکم هایتان از حرام انباشته شده است، پس باعث مهر خوردن قلب هایتان شده است. (1)

دوم - رزق

رزق عبارت بود از مقرّری جنسی ماهیانه که شامل غذاهای محلی مردم، مانند گندم، روغن، خرما و سرکه می شد. (2)نظام رزق اولین بار به وسیله عمر برپا شد و تعیین مقدار پرداختی به مردم از این راه به دست آمد که او دستور داد گندم یک جریب زمین را 1593 متر آرد کرده و از آن نان پختند، سپس سی نفر از مردم را در دو وعده غذایی با آن نان سیر کرد و از اینجا نتیجه گرفت که مقدار یک جریب گندم برای غذای ماهیانه یک شخص با دو وعده غذایی کافی است. ازاین رو مقدار گندم تحویلی به مردم یک جریب در نظر گرفته شد که همراه دو جریب خورش، مانند سرکه، روغن و خرما به هر نفر داده می شد. (3)

رزق برخلاف عطاء، اولاً: به طور مساوی، ثانیاً: به همه مردم، اعم از عرب و عجم و عبد و مولا و حتی مریضان و مسکینان داده می شد. (4)به عبارت دیگر، این پرداخت در مقابل آمادگی برای جهاد صورت نمی گرفت. (5)

پرداخت رزق هر ماه قبل از رؤیت هلال بود. (6)محل انبار و پرداخت این مقرری جنسی در کوفه مکانی به نام «دارالرزق» بود که در منتهی الیه شمال شرقی کوفه و در کنار پل کوفه قرار داشت. این مکان، ابتدا محل جمع آوری غنایم بود. (7)حکومت

1- موسوعه کلمات الامام الحسین (علیه السلام) ، ص 422.
2- بررسی وضع مالی و مالیه مسلمین از آغاز تا پایان دوره اموی، ص 269؛ تنظیمات الجیش العربی الاسلامی، ص103.
3- فتوح البلدان، ص 446.
4- فتوح البلدان، ص 447.
5- الحیاه الاجتماعیه، ص 241.
6- بررسی وضع مالی و مالیه مسلمین از آغاز تا پایان دوره اموی، ص 269.
7- الحیاه الاجتماعیه، ص 243؛ کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 331.