کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 260

می کرد. (1)جلسات درس نه تنها برای بزرگسالان، بلکه برای اطفال نیز برگزار می شد، چنان که از معلم اطفال در زمان شریح، سخن به میان آمده است. (2)همین طور حضرت علی (علیه السلام) در روایتی، فراگرفتن علم را در کودکی همانند نقشی که بر سنگ کنده می شود، ماندگار دانسته اند. (3)

با ورود حضرت علی (علیه السلام) به کوفه، نقطه عطف علمی در این شهر پدید آمد؛ زیرا آن حضرت نزدیک ترین فرد به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ، با سابقه ترین مسلمان و آگاه ترین اصحاب به قرآن و سنت پیامبر اکرم بود، از این رو همه مجالس علمی تحت الشعاع وجود آن حضرت قرار گرفت و خود آن حضرت نیز مردم را تشویق به فراگیری علوم از خود می کرد، چنان که خطاب به آنها فرمود: «قبل از آنکه مرا از دست بدهید، از من سؤال کنید که من از راه های آسمان بیش از راه های زمین اطلاع دارم» . (4)

نکته قابل توجه در سیره حکومتی آن حضرت این است که اصولاً تعلیم مردم را برای آنکه در جهل نمانند، یکی از حقوق مردم بر والی می داند. (5)ایشان به فرماندار منصوب برای مکه توصیه می کند که به جاهلان علم بیاموزد. (6)همچنین به مالک اشتر که او را برای فرمانداری مصر انتخاب نمود، توصیه می نماید که با علما ارتباط نزدیک داشته باشد. (7)همچنین آن حضرت هنگام شمردن حقوق فرزند بر پدر، نیکو اسم گذاشتن بر او، نیکو تربیت کردن او و تعلیم قرآن به او را سه حق مسلم فرزند بر پدر ذکر می کند. (8)در روایتی دیگر خطاب به مردم می فرماید: «قرآن

1- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 346.
2- اخبار القضاه، ج 2، ص 207.
3- بحارالانوار، ج 1، ص 224.
4- نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، خطبه 189.
5- نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، خطبه 34.
6- نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، نامه 67.
7- نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، نامه 53.
8- نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، حکمت 399 و 478.