کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 264

به طور کلی برای مقایسه اشعار جاهلیت و اشعار صدر اسلام، به ویژه شعر کوفی، باید به عواملی که در شعر صدر اسلام تأثیر گذاشته و آن را از شعر جاهلی متمایز ساخته است، توجه کرد که در این مورد می توان از عوامل زیر یاد نمود:

اول - اسلام

با ظهور اسلام، موضوعات مختلف اسلامی و همچنین استفاده از آیات در اشعار متداول شد. (1)

دوم - ارتباط اعراب با ملیّت های مختلف

شعر جاهلی شعر عربی ناب بود، اما پس از فتوحات و ارتباط اعراب با عجم ها، در شعر عربی، هم از جهت لغات و هم از جهت محتوا تغییراتی پدید آمد و از فرهنگ بیگانه، همانند ایران و روم متأثر شد. (2)

سوم - تمدن و فرهنگ تازه

شاعران شهرهایی همانند کوفه و بصره، بر خلاف شعرای جاهلی که بیشتر آنان بیابان گرد و بدوی بودند، شهرنشین شدند و طبعاً شهرنشینی و موضوعات مختلف آن باعث تغییراتی در شعر عربی گردید. (3)

چهارم - سیاست

اعراب در جاهلیت حکومت مستقلی نداشتند و طبعاً اشعار آنان، اشعاری سیاسی نبود، بلکه موضوعات مختلفی همچون موضوعات حماسی، عشقی، عاطفی و تعصبات قبیله ای را دربرداشت. اما با تشکیل حکومت اسلامی، این موضوع به

تناسب موافقت یا مخالفت شاعر با حکومت زمان خود، در اشعار آنان تأثیر

1- تاریخ الادب العربی، ج 2، ص 176.
2- تاریخ الادب العربی، ج 2، ص 169.
3- تاریخ الادب العربی، ج 2، صص 193 - 199.