کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 302

گفتنی است در آن زمان نوعی شراب رایج بود که از خرما گرفته می شد و به آن نبیذ می گفتند. تصور مردم در آن زمان چنان بود که این شراب حلال است، اما حضرت علی (علیه السلام) آن را حرام دانسته و بر نوشنده آن همچون نوشنده شراب انگور حد جاری می کرد. (1)

اما با روی کار آمدن امویان مصرف شراب آن قدر رایج شد که صناعتی به نام «صناعه النبیذ» - همان گونه که در بخش صناعات از آن یاد شد - پدید آمد. (2)

6. کتابت و خط

الف) آداب نوشتن

با ظهور اسلام کتابت رشد چشم گیری یافت و تعداد کاتبان و کسانی که قدرت خواندن و نوشتن داشتند، روز افزون شد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) با دستوراتی، همچون «قَیِّدُوا الْعِلْمَ بِالْکِتاب» (3)؛ «علم را به وسیله نوشتن در بند نمایید» . به فراگیری نوشتن و استفاده از آن تشویق کرد و عوامل تسریع رشد کتابت را فراهم آورد. در میان کلمات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و حضرت علی (علیه السلام) ، سفارش هایی از آن دو بزرگوار در باره چگونه نوشتن وجود دارد که می توان آنها را به عنوان «آداب کتابت» تلقی کرد. بعضی از این دستورات عبارت اند از:

یک - پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) خطاب به بعضی از نویسندگان خود در باره نگارش «بسمله» چنین فرمود:

در دوات، لیقه بگذار و قلم را کج نگه دار و باء «بسم الله» را کشیده و بلند بنگار و دندانه های «سین» را مشخص بنویس و «میم» را کور و تو پُر ننگار، و «الله» را نیکو و زیبا بنگار و «رحمن» را کشیده و «رحیم» را خوش بنگار. (پس از فراغت از

1- وسائل الشیعه، ج 18، ص 471.
2- الحیاه الاجتماعیه، ص 207.
3- بحارالانوار، ج 77، ص 139.