کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 327

ملات گل قرار داد. (1)و در بعضی دیگر از روایات نیز چنین آمده است که قبر پیامبر گرامی اسلام را با خشت بنا کردند. (2)در روایتی چنین آمده است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) از گچ کاری قبرها نهی نمود. (3)

اما مردم کوفه قبرهای مردگان خود را با آجر، خشت و سنگ بنا می نمودند و احیاناً روی آنها کتیبه هایی می نوشتند و عبارت هایی که بر توبه و استغفار دلالت می کرد، روی آنها به چشم می خورد. در بعضی موارد نیز اسم مرده، اسم پدرش و تاریخ وفاتش را روی قبر می نگاشتند، چنان که روی قبری مربوط به سال 31ه. ق است نیز این عبارت نگاشته شده است:

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم هذَا الْقَبْرُ لِعَبْدِ الرَّحْمنِ بنِ خَیْرِ الحِجْری، اَللّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَ اَدْخِلْهُ فی رَحْمَهٍ مِنْکَ وَ آتِنا مَعَهُ. إسْتَغْفِرْ لَهُ إذا قَرَأتَ هذَا الْکِتابَ: وَ قُلْ آمینَ. هذَا الکِتابُ فی جُمادَی الآخِرَه مِنْ سِنَهِ اِحْدی وَثَلثینَ. (4)

نُه - آب پاشیدن یکی دیگر از آداب اسلامی است که از زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) معمول شده بود و به این عمل اصطلاحاً «رَشّ» می گفتند. (5)سنت در این مورد چنان است که انسان رو به قبله بایستد و از طرف سر مرده شروع کرده تا به طرف پای او برسد، سپس دور زده و به طرف دیگر بریزد وآن گاه وسط قبر را آب پاشی کند. (6)

ز) مراسم بعد از تدفین

بعد از تدفین نیز آداب و رسومی برقرار بود که بعضی از آنها عبارت است از:

یک - تسلیت به بستگان مرده: در روایات بر تسلیت گفتن به مصیبت زدگان و

1- وسائل الشیعه، ج 2، ص 884.
2- وسائل الشیعه، ج 2، ص 854.
3- وسائل الشیعه، ج 2، ص 870.
4- الحیاه الاجتماعیه، ص 73.
5- وسائل الشیعه، ج 2، صص 859 و 860.
6- وسائل الشیعه، ج 2، ص 859.