کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 34

6. بِه (سَفَرْجَل) (1)

7. گردو (جوز) (2)

8. تُرَنج (3): عرب ها به آن «اُتْرَجّ، ترنجه، اُتْرُجَّه، تُرُنجه و تُرنج» می گویند و آن درختی است که میوه اش شبیه لیمو می باشد. (4)در بعضی از کتاب های لغت، آن را گیاه بالنگ یا سیب آبی معرفی نموده اند. (5)

دوم - گیاهان

اشاره

قبل از شمارش گیاهان یادآوری چند نکته لازم است:

اولاً: گیاهان در معنایی عام به کار برده شده است که شامل غلات، حبوبات، گیاهان بوته ای، مانند کدو و به طور کلی هر روییدنی غیر از درختان می شود.

ثانیاً: فقط نام گیاهانی آمده که طبق احادیث یا روایات تاریخی در زمان مورد بحث موجود بوده است.

ثالثاً: بیشتر روایاتی که به آنها استناد شده، مربوط به حضرت علی (علیه السلام) است. البته اگرچه آن حضرت (علیه السلام) بیشتر عمر خود را خارج از کوفه سپری نمود، اما احتمال ارتباط احادیث به دوران حضور ایشان در کوفه و نیز وجود قراین در بعضی از این روایات، ما را بر آن داشت که از این احادیث استفاده نماییم.

رابعاً: از گیاهانی یاد شده که در کوفه وجود داشته است و البته بدیهی است که وجود یک گیاه، اعم از کاشت آن در کوفه می باشد، اما با توجه به سهولت کاشت بسیاری از این گیاهان و نیز سریع الفساد بودن بعضی دیگر از این گیاهان و همچنین استعداد زمین کوفه برای پرورش بسیاری از آنها، ما را برآن داشت که به ذکر این گیاهان بپردازیم.

1- وسائل الشیعه، ج 17، ص 129.
2- بحارالانوار، ج 64، ص 198.
3- بحارالانوار، ج 64، ص 190؛ مختصر کتاب البلدان، ص 155.
4- لسان العرب، ج 2، ص 25.
5- فرهنگ فارسی معین، ج 1، ص 1072.