کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 346

وسیله را چوب قوی و محکم عمودی تشکیل می داد که بر سر آن، فلاخن مانند بزرگی نصب شده بود که در آن سنگ، نفت، آتش و هر چیزی که قصد پرتاب آن را داشتند، می نهادند و سپس چوب عمودی را به وسیله طناب های محکمی به عقب می کشیدند و آن گاه آن را رها می کردند، در این هنگام سنگ یا آتش به سرعت و با قوت به حصار دشمن برخورد می کرد. (1)(شکل 4)

مشهور آن است که این وسیله جنگی را اولین بار در تاریخ قدیم، فینیقی ها اختراع کردند و سپس یونانی ها طریقه ساخت آن را از آنها فرا گرفتند و پس از آن، سایر کشورها و از جمله ایرانی ها طرز ساخت آن را از یونانی ها آموختند و سرانجام این صنعت از ایران به عرب ها منتقل شد. (2)در اسلام برای اولین بار این وسیله با پیشنهاد سلمان فارسی در جنگ طایف که محاصره آن به وسیله پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به طول انجامید، ساخته و به کار گرفته شد. (3)همچنین گفته شده است هنگامی که مسلمانان دژهای خیبر را گشودند در آن با منجنیق هایی برخورد کردند. (4)نیز گفته شده است که در سال 16ه. ق سعد بن ابی وقاص در محاصره شهر «بَهُرَ سیر» که شهری نزدیک بغداد امروزی و یکی از شهرهای هفت گانه مداین بود (5)و دیوار محکمی داشت و محاصره آن به طول انجامید، از متخصصان منجنیق سازی در لشکرش استفاده کرد و تعداد بیست عدد منجنیق ساخت و محاصره شهر را درهم شکست. (6)

همچنین این وسیله در سال 34ه. ق برای فتح مصر به کار گرفته شد. (7)همین طور در سال 26ه. ق از منجنیق کشور مصر استفاده شد. (8)این وسیله در

1- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 1، ص 142؛ تنظیمات الجیش العربی، ص 148؛ فرهنگ فارسی معین، ج4، ص4384.
2- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 1، ص 142.
3- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 1، ص 141؛ میزان الحکمه، ج 2، ص 333.
4- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 1، ص 141.
5- معجم البلدان، ج 2، ص 515. در این کتاب، این نام را معرّب «به اردشیر» ، یعنی اردشیر خوب یا «دِه اردشیر» دانسته است.
6- تجارب الامم، ج 1، ص 216.
7- تاریخ الطبری، ج 4، ص 280.
8- تاریخ الطبری، ج 3، ص 548.