کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 35

حال، پس از این مقدمه، بررسی خود را در سه محور غلاّت و حبوبات، گل ها و گیاهان بوته ای ادامه می دهیم:

1. غلات و حبوبات: به طور کلی غلاّت و حبوبات متنوعی در کوفه کشت می شد و مالیات و خراج آن را نیز حکومت تعیین می کرد. انواع متعدد غلات و حبوبات کوفه عبارت بود از:

گندم (حِنْطَه) :

خراج این محصول در زمان عمر چهار درهم برای هر جریب تعیین شده بود.

جو (شَعیر) :

خراج آن دو درهم مشخص شده بود. (1)

برنج (اَرُّز) :

کشت این محصول در زمین های هوری اطراف فرات صورت می گرفت و بیشتر آب آن از نهرهای سورا، مراه و نیل (نیل فرات) تأمین می شد. (2)

کنجد (سِمْسِمْ) :

خراج آن در زمان عمر پنج درهم برای هر جریب مشخص شده بود. (3)

ذُرّت، ماش، عدس، ارزن (دُخْن) . (4)

2. گل ها: به نظر می رسد گل های خوشبویی که قبل از شهر شدن کوفه در این منطقه بوده، بعد از آن نیز کوفیان به آنها توجه داشته اند. به برخی از این گل ها، مانند اقحوان، خزامی، شیح، شقایق، قیصوم و. . . ، در اول این بخش اشاره نموده و هم اکنون به ذکر بقیه گل ها می پردازیم. شایان توجه است که بیشتر این گل ها در دیرهای اطراف کوفه که متعلق به مسیحیان بود، کشت می شد و آبیاری این گلستان ها به وسیله نهرهایی از فرات که در این دیرها جاری بود، صورت می گرفت. (5)

این گل ها عبارت بودند از:

1- حضاره العراق، ج 5، فصل 5؛ الزراعه، ص 262.
2- حضاره العراق، ج 5، فصل 5؛ الزراعه، ص 262.
3- ر. ک: پاورقی شماره 83.
4- الحیاه الاجتماعیه، ص 142.
5- الحیاه الاجتماعیه، ص 143.