کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 361

دو - بخشی از غنایم منقول که ویژگی های خاصی داشت، مانند کنیز زیبا، مرکب تندرو و لباس ویژه با عنوان «متفّو المال» ؛ «برگزیده مال» نامیده شده و به رئیس حکومت تعلق می گرفت تا جنگ جویان بر سر تقسیم آن با هم درگیر نشوند. (1)

سه - آن گاه یک پنجم (خمس) کل غنایم برآورد شده، به حکومت پرداخت می شد.

چهار - سپس بقیه اموال بین جنگ جویان تقسیم می شد. البته در این میان، اسب سواران در مقایسه با پیاده ها سهم بیشتری داشتند؛ زیرا اسب در آن زمان به وسیله افراد و نه حکومت به جنگ آورده می شد. (2)

پنج - به زنان همراه لشکر سهمی از غنایم تعلق نمی گرفت، اما در بعضی مواقع مقداری از غنایم را با عنوان «نَفل» ؛ «زیاد آمده» به آنها می دادند، چنان که پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) چنین کرد. (3)

شش - حضرت علی (علیه السلام) حتی برای فرزندانی که در سرزمین دشمن و هنگام جنگ متولد می شدند، سهمی قرار می داد. (4)

هفت - اسیرانی که در جنگ به اسارت مسلمانان در می آمدند، رئیس حکومت اسلامی اختیار داشت که با آنها یکی از سه عمل زیر را انجام دهد: یا بر آنها منّت گذاشته و آزادشان نماید یا در مقابل گرفتن مالی از خویشانشان که به عنوان «فدیه» مشهور بود، آنان را آزاد کند و یا آنکه آنها را به عنوان برده محسوب کند که در این هنگام جزء غنایم جنگی شمرده شده و در تقسیم لحاظ می شدند. (5)اما در مواردی که جنگ با مسلمانان بود، غیر از سلاح های جنگی میدان جنگ، بقیه اموال آنها

1- وسائل الشیعه، ج 11، ص 85.
2- وسائل الشیعه، ج 11، ص 79.
3- وسائل الشیعه، ج 11، ص 86.
4- وسائل الشیعه، ج 11، ص 87.
5- وسائل الشیعه، ج 11، ص 53.