کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 37

پنبه (قُطْن)

پنبه (قُطْن) (1)

: مقدار خراج برای هر جریب پنبه در زمان عمر بن خطاب، پنج درهم بوده است. (2)

بِطّیخَه:

این کلمه در لغت برای سه بوته خیار، خربزه و کدو به کار رفته است. در حدیثی که از علی (علیه السلام) نقل شده، این کلمه به کار رفته است: «حضرت علی (علیه السلام) قصد خوردن «بطیخه ای» را داشت و پس از خوردن مقداری، آن را تلخ یافت. . .» . (3)

این حدیث نیز قرینه ای است برای تعیین کاربرد آن در یکی از این سه میوه. شاید بتوانیم با احادیث دیگر که از کدو سخن می گویند، قرینه ای احتمالی بر کاربرد این لغت در آن زمان برای کدو به دست آوریم، به خصوص با توجه به اینکه کدو ظاهرترین معنای آن می باشد. (4)البته از این لغت برای خربزه نیز استفاده می شود.

کاسنی:

این لغت را برای ترجمه «هندَباء» آوردیم که در روایت آمده است. (5)عرب علاوه بر این لغت از «هِنْدَب» و «هِنْدِبا» استفاده می کند. (6)

بادَروج (ریحان کوهی، تخم شربتی) :

این لغت در روایات به صورت «باذروج» به کار رفته است و به عنوان سبزی خوراکی همراه غذای حضرت علی (علیه السلام) معرفی شده (7)و آن را ریحان کوهی و تخم شربتی ترجمه کرده اند. (8)بعضی نیز احتمال داده اند همان نعناع باشد. (9)

کَرّاث:

در روایت آمده است که امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) «کرّاث» را همراه نمک نیم کوب شده میل می کرد. (10)در فرهنگ فارسی معین، معانی متعددی

1- تخطیط مدینه الکوفه، ص 52.
2- حضاره العراق، ج 5، ص 262.
3- وسائل الشیعه، ج 17، ص 140.
4- لسان العرب، ج 1، ص 429.
5- وسائل الشیعه، ج 17، ص 142.
6- لسان العرب، ج 15، ص 146.
7- وسائل الشیعه، ج 17، ص 146.
8- فرهنگ فارسی معین، ج 1، ص 435.
9- وسائل الشیعه، ج 17، ص 146، پاورقی مصحح.
10- وسائل الشیعه، ج 17، ص 151.