کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 370

استقرار سپاهیان در لشکرگاه به گونه ای بود که فرمانده کل و نیز فرماندهان پایین تر و نیز افراد سپاه به خوبی از محل استقرار گروه های مختلف آگاه بودند تا هم هماهنگی لازم از سوی فرماندهان صورت گیرد و هم نیروها به آسانی بتوانند واحد خود را پیدا نمایند و هم هنگام حمله دشمن وضعیت سپاه آشفته نشود.

یکی از اولین کارهایی که هنگام استقرار سپاه صورت می گرفت، حفاظت از لشکریان به منظور مقابله با هجوم ناگهانی دشمن بود که بدین منظور، خندقی به دور سپاه حفر می شد و در آن طرف خندق به سمت دشمن، خارهای سه پهلو (حَسَک) ریخته می شد تا سواران دشمن نتوانند به سپاه حمله آورند. (1)

چهار - آمادگی های قبل از جنگ

آمادگی هایی که سپاه اسلام قبل از اقدام به حمله به آن مبادرت می کرد، عبارت بود از:

اول - جمع آوری اطلاعات دقیق از مقدار نیرو و توان دشمن؛

دوم - بررسی زمین میدان جنگ و برگزیدن بهترین مکان برای حمله؛

سوم - کشف کمین های دشمن و دور راندن آنها؛

چهارم - بررسی راه ها برای قطع کمک رسانی به دشمن؛

پنجم - تعیین محل قلب سپاه در مکانی بلند و در زمین سخت که خالی از غبار باشد تا فرمانده کل آسان تر بر صحنه مسلط باشد؛

ششم - جایگزین کردن واحدهای مختلف در مکان های مشخص؛

هفتم - استفاده بهینه از شرایط طبیعی، مانند قرار دادن خورشید و حرکت بادها در پشت؛

هشتم - استفاده از خطبا و قُصّاص (قصه گوها) و قاریان برای تشجیع سپاه؛

نهم - قرائت سوره انفال قبل از جنگ که این سنت را پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بعد از جنگ بدر بنیان نهاده بود.