کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 371

پنج - شروع جنگ

معمولاً جنگ به وسیله مبارزه طلبی پهلوانان دو طرف آغاز می شد که نمونه هایی از آن در جنگ های پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ، حضرت علی (علیه السلام) و حتی امام حسین (علیه السلام) در کربلا گزارش شده است. این سنت تا پایان عصر اموی ادامه داشت. هدف عمده از این عمل، برانگیختن غیرت سپاه و تشویق آنان به جنگ بود. پس از آن، فرمان حمله از سوی یکی از دو طرف یا هر دو طرف صادر می شد که معمولاً در جنگ های اسلامی این فرمان به وسیله تکبیر یا تکان دادن پرچم همراه با تکبیر صورت می گرفت. (1)در جریان کربلا، فرمان حمله عمومی از سوی عمر بن سعد با گفتن جمله: « یا خَیْلَ الله اِرْکِبی و بِالجَنَّهِ اِبْشِری » (2)؛ «ای سواران خدا! سوار شوید و خود را به بهشت بشارت دهید» صادر شد.

حمله عمومی در بسیاری از موارد با حمله تیراندازان آغاز می شد که تعداد فراوانی از دشمن را به خاک می انداختند. پس از این مرحله، سپاهیان همراه با سکوت و آرامش به دشمن حمله نموده و جنگ تن به تن را آغاز می کردند. هنگامی که آثار شکست و عقب نشینی در صفوف دشمن هویدا می شد، مرحله دیگری از حمله که شدت بیشتری از مرحله قبل داشت و به آن حمله، «صوله و سَلّه» می گفتند، آغاز می شد؛ بدین ترتیب که با تکبیر بلندی همه افراد سپاه به سمت دشمن حمله می کردند. در بعضی مواقع، همانند جنگ قادسیه، به صف های عقبی دشمن حمله می کرد که این عمل، ترس فراوانی در صفوف دشمن ایجاد می نمود. (3)

سپاهیان اسلام علاوه بر جنگیدن با دشمن در روز، شبانه نیز به آنها شبیخون می زدند. معمولاً شب های ظلمانی که در آن بادهای شدیدی می وزید، برای این

1- تنظیمات الجیش العربی، صص 183 و 184.
2- بحارالانوار، ج 44، ص 391.
3- تنظیمات الجیش العربی، صص 184 - 186.