کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 408

به آبی تولید می کند. (1)استعمال این ماده رنگ کننده در روایات، به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و امام حسین (علیه السلام) نسبت داده شده است. (2)

در روایت چنین آمده است که امام حسین (علیه السلام) هنگام شهادت، به وسیله وسمه خضاب کرده بود. (3)در بعضی روایات، خضاب نمودن با رنگ های مشکی و زرد نیز توصیه شده است (4)، گرچه ماده تولیدکننده آن مشخص نشده است. البته در بعضی از نوشته ها از زعفران برای تولید رنگ زرد و از کبریت برای تولید رنگ سفید یاد شده است. (5)در بعضی از کتاب های تاریخی در باره جریر بن عبدالله بَجَلی که در زمان حضرت علی (علیه السلام) و پس از آن می زیسته، آمده است که به وسیله زعفران خضاب می کرد. (6)همچنین در باره عمر بن خطاب چنین وارد شده که ریش خود را با رنگ زرد، و سر خود را با حناء خضاب می کرد. (7)

چهار - سرمه کشیدن

اشاره

سرمه کشیدن به چشم ها اختصاص به زنان نداشته، بلکه مردان نیز چنین می کردند، چنان که در روایات آمده است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) هر شب سرمه می کشید و سرمه او نوعی سرمه با عنوان «اَثْمَد» بود. (8)

پنج - آرایش موها

شانه نمودن موها معمول ترین آرایش موها بود که در روایتی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مردم را به فراوان شانه نمودن موها سفارش می کرد. (9)در روایات به بعضی از

1- فرهنگ فارسی معین، ج 2، ص 5026.
2- وسائل الشیعه، ج 1، ص 406.
3- وسائل الشیعه، ج 1، ص 407.
4- وسائل الشیعه، ج 1، صص 404 - 405.
5- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 5، ص 610.
6- المعارف، ص 248.
7- تاریخ الطبری، ج 3، ص 268.
8- وسائل الشیعه، ج 1، صص 411 و 413.
9- وسائل الشیعه، ج 1، ص 425.