کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 412

١١. مجالس عمومی و گردهمایی ها

از لابه لای روایات تاریخی چنین بر می آید که به مناسبت های مختلف در کوفه مجالسی در مکان های متفاوت تشکیل می شد. ظاهراً غرب کوفه به عنوان محلی که اشراف و مردم کوفه به آن محل می رفتند و مجالسی تشکیل می داده و به شعرخوانی و مفاخره و مناظره می پرداختند، معرفی شده است. (1)همچنین از صحاری و جبّانات به عنوان محل هایی برای برگزاری جشن ها، دیدار آشنایان و استراحت افراد یاد شده است. (2)

از برخی گزارش ها می توان چنین استفاده کرد که مردم کوفه سر گذر بازارها اجتماع می کردند، چنان که گفته شده است که حضرت علی (علیه السلام) خطاب به یکی از یاران خود به نام حارث هَمْدانی نامه ای می نگارد و از جمله از او می خواهد که از نشستن در سر گذر بازارها خودداری کند؛ زیرا آن مکان ها محل های حضور شیطان و پیشامد فتنه و تباه کاری است. (3)

همچنین آن حضرت (علیه السلام) در خطبه های خود خطاب به کوفیان در چند مورد از مجالس آنان یاد می کند. برای مثال، در مقام توبیخ آنان به علت سرباز زدنشان از جنگ می فرماید:

در مجالس (که دور هم نشسته اید) چنین و چنان می گویید (لاف زده و گزاف بسیار می گویید و اظهار دلیری و مردانگی می نمایید) و چون وقت جنگیدن با دشمن پیش آید، می گویید: «حیدی حَیاد» (4)؛ «ای جنگ از ما دور شو!»

همچنین در همین مقام می فرماید:

و شما را بر جهاد تباه کاران (اهل شام) ترغیب می کنم، [و درحالی که] سخنم به آخر نرسیده، همه شما را مانند پراکندگی فرزندان سبا، پراکنده

1- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 4، ص 344؛ تاریخ الآداب اللغه العربیه، ج 1، ص 206.
2- کوفه پیدایش شهر اسلامی، صص 352 - 353.
3- نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه 69.
4- نهج البلاغه، خطبه 29.