کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 413

می بینم، به محافل خود باز می گردید و یکدیگر را به پندهای خویش گول می زنید. (1)

از این کلام می توان استمرار مجالس کوفیان را استنباط کرد. همچنین در فرمایشی دیگر از حضرت علی (علیه السلام) به مجالس کوفیان در حالی که در آن چهارزانو و به صورت حلقه وار نشسته اند، اشاره شده است. (2)

در باره ابن ملجم چنین گفته شده است که او پس از نماز صبح تا برآمدن روز در مجلس «تَیم الرّباب» می نشست. (3)این سخن بر وجود مجالس متعدد از سوی طوایف مختلف و نیز زمان آن دلالت دارد که ظاهراً با برآمدن روز و گرم شدن هوا متفرق می شدند.

عبیدالله بن زیاد هنگامی که دستور احضار هانی بن عروه را صادر می کند، می گوید: «شنیده ام که او در تمام روز در خانه اش می نشیند» (4)(و مردم دور او جمع می شوند) . از این سخن می توان وجود مجالس متفرقه کنار خانه بعضی از شخصیت های بزرگ کوفه را اثبات کرد. همچنین با استفاده از سفارش پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) مبنی بر ولیمه دادن در عروسی (عِرس) ، ختنه سوران (عِذار) ، خانه نو خریدن (وِکار) ، تولد فرزند (خُرس) و برگشت مسافر (رِکاز) از مکه (5)می توان وجود چنین مجالسی را در این زمان ها ثابت کرد. همچنین با توجه به اهمیتی که اسلام برای اعیاد فطر و قربان در نظر گرفته است می توان شادی ها و گردهمایی های مردم را در این روزها تصور کرد. نکته دیگر اینکه با توجه به

اختلاط ایرانیان با کوفیان در آن زمان و رسوخ بعضی از رسوم ایرانیان بین اعراب، جشن های عید نوروز و مهرگان نیز در بین کوفیان معمول شده بود. (6)

1- نهج البلاغه، خطبه 96.
2- بحارالانوار، ج 34، ص 135.
3- الاخبار الطوال، ص 214.
4- الاخبار الطوال، 236.
5- وسائل الشیعه، ج 16، ص 354؛ ج 14، ص 65.
6- الحیاه الاجتماعیه، ص 124.