کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 426

ب) لباس ها

اشاره

قبل از پرداختن به لباس های زمان مورد بحث، ابتدا در باره کیفیت پوشش در مقاطع مختلف این دوره را ذکر نماییم.

به طور کلی لباس های عرب در دوران جاهلیت و صدر اسلام، هم از نظر جنس پارچه و هم به لحاظ کیفیت تهیه، بسیار ساده بود، چنان که آنها اصولاً از بعضی از انواع پوشش ها، مانند قبا و شلوار (سِرْوال) شناختی نداشتند و این دو لباس بعد از فتوحات و به واسطه معاشرت با ایرانیان در بین آنان رواج یافت.

لباس معمولی اعراب در آن زمان عبارت بود از: عمامه، عبا، پیراهن (قمیص) ، بُرد، حُلَّه، اِزار و شَمْلَه که توضیحات آنها خواهد آمد، معمولاً پوشش آنها از پایین زانو تجاوز نمی کرد و همین مقدار پوشش یا به وسیله پیراهن (قمیص) انجام می گرفت و یا به وسیله اِزار. (1)آنان از وصله زدن مکرّر لباس های خود نیز ابایی نداشتند، چنان که در باره عمر خلیفه دوم چنین نقل شده است که حتی در دوران حکومت خود با پیراهن وصله دار که تا نیمه پاهای او را پوشانده بود، در بازارها قدم می زد و به امر و نهی می پرداخت. (2)

تجمّل گرایی در پوشش به طور کلی و عمومی از دوره عثمان شروع شد، گرچه قبل از آن معاویه در شام به تجمّل گرایی در همه ابعاد زندگی خود و از جمله در لباس روی آورده بود.

با کم رنگ تر شدن فتوحات، مردم کوفه نیز در زمان بنی امیه به تجمّل گرایی روی آوردند و زنان و مردان آن، لباس هایی نگارین و از جنس های عالی، مانند حریر، دیباج و. . . پدید آورده و می پوشیدند. همچنین لباس هایی به تقلید از ایرانیان و رومیان می پوشیدند که تا قبل از آن نمی پوشیدند. (3)

1- المفصّل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج 5، ص 452؛ تاریخ التمدن الاسلامی، ج 5، ص 608؛ الحیاه الاجتماعیه، ص 61.
2- مروج الذهب، ج 2، ص 313؛ تاریخ التمدن الاسلامی، ج 5، ص 639.
3- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 5، ص 609.