کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 427

در بعضی از نوشته ها چنین آمده است که در این دوران، لباس اهل ذمّه، یعنی مسیحیان، یهودیان و مجوسیان با لباس مسلمانان تفاوت داشت؛ زیرا لباس آنان عموماً از پیراهن و شلوار تشکیل می شد. و از گذاشتن عمامه و قَلَنْسُوَه بر سر خود باز داشته شده بودند، هم چنان که به آنها اجازه پوشیدن لباس های تهیه شده از خزّ را نمی دادند. همین طور پوشیدن قبا برای آنها ممنوع بود؛ زیرا این نوع لباس ها مخصوص طبقه اشراف کوفه بود. همچنین به آنها اجازه به پا کردن نعلین را نمی دادند. (1)

در اینجا برای شناساندن لباس های معمول در زمان مورد بحث که اغلب از شواهد تاریخی به دست آمده است، آنها را در چهار قسمت پوشش سر، پوشش بدن، پوشش پایین بدن و پوشش کف پا بررسی می کنیم، بدون آنکه بین لباس های مردان و زنان تفکیک ایجاد نماییم. البته در موردی که لباسی مخصوص زنان باشد، یادآور خواهیم شد.

یک - پوشش سر

اشاره

لباس هایی که در مورد پوشش سر به کار می رفت عبارت بود از:

اول - عِمامَه

اشاره

عِمامه مهم ترین پوشش سر نزد اعراب بود که اصولاً علامت عرب بودن شخص به حساب می آمد، چنان که احنف بن قیس می گفت (2): «عرب مادامی که عمامه بر سر گذارده عرب است» . (3)در کلام عُمر از عمامه به عنوان تاج عرب یاد شده است. (4)پیامبر گرامی اسلام نیز در سخنی، از نوعی عمامه بستن با عنوان «تاج فرشتگان» یاد می کند. (5)

1- الحیاه الاجتماعیه، ص 108.
2- برای اطلاع بیشتر، ر. ک: المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج 5، صص 48 - 50.
3- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 5، ص 609.
4- البیان و التبیین، ج 3، ص 67.
5- بحارالانوار، ج 42، ص 69؛ وسائل الشیعه، ج 3، ص 377.