کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 429

«اِعْتِجار» طریقه دیگر عمامه بستن بود و آن بستن عمامه بدون تحنک و بدون رها کردن قسمتی از آن بود. (1)همچنین در بعضی عبارت ها از نوعی عمامه بستن با عنوان «قَفْداء» یاد شده است که عمامه را در پشت سر، گره می زدند، چنان که در باره عمامه مُصْعَب بن زُبَیر چنین نقل شده است. (2)

دورهای عمامه نیز متفاوت بود (3)؛ چنان که در باره شُرَیح قاضی چنین نقل شده است که عمامه خود را با یک دور می بست. (4)البته در این هنگام به دستار شبیه تر بود تا به عمامه.

عرب ها از عمامه استفاده های دیگری نیز می کردند، چنان که در بعضی از جنگ ها به عنوان «لِواء» از آن بهره می بردند یا هنگام شدت معرکه آن را به کمر خود می بستند. (5)ابوالأسود دُئلی در کلام معروفی فایده های عمامه را این چنین می شمرد:

عمامه سپری است در جنگ و پوششی است از آفتاب و گرم کننده ای است هنگام سرما، و باعث وقار است در مجلس ها، و موجب بلند قد نموده شدن انسان

می گردد و بدن انسان را بزرگ جلوه می دهد و در هر حال، عادتی از عادات عرب است. (6)

گفتنی است که بعضی عمامه ها برای خود شهرتی به دست آورده و نام مخصوصی داشتند، چنان که گفته اند که نام عمامه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) «سَحاب» بود. (7)در بعضی از نوشته ها اسامی دیگری، هم چون عصابه، مِغْطَعَه، مِعْجَر، مِشْوَد و کَوّارَه برای عمامه ذکر شده است. (8)

1- لسان العرب، ج 9، ص 56.
2- البیان و التبیین، ج 3، ص 71.
3- لسان العرب ج 9، ص 404.
4- اخبار القضاه، ج 2، ص 213.
5- البیان و التبیین ج 3، ص 72.
6- البیان و التبیین ج 3، ص 69.
7- وسائل الشیعه، ج 3، ص 380.
8- المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج 5، ص 50.