کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 455

کس نعلین نیافت، خُفّ بپوشد» . (1)در باره حضرت علی (علیه السلام) چنین نقل شده است که (تنها) در سفر، خُفّ می پوشید. (2)این بدان معناست که در غیر سفر، نعل می پوشید.

طبق برخی گزارش ها گاهی اعراب در تابستان نیز خُفّ می پوشیدند و در مجالس رسمی حاضر می شدند. (3)این عبارت می رساند که خُفّ به عنوان کفشی رسمی -برخلاف نعلین که کفش غیر رسمی بود - مورد استفاده قرار می گرفت و پوشیدن آن در تابستان امری غیر معمول بود. در عبارتی دیگر چنین آمده است که «یاران پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) زنان خود را از پوشیدن خُفّ های قرمز و زرد باز می داشتند و می گفتند که این نوع پوشش، زینت آل فرعون بوده است» . (4)در لغت چنین آمده است که خف درازتر از نعل بود. (5)

از همه این موارد می توان نتیجه گرفت که ترجمه فارسی «خُفّ» همان «موزه» است (6)و به معنای پاافزاری است که تا ساق پا و زیر زانو را فرا می گیرد و به آن چکمه (پوتین) نیز می گویند. (7)البته بعضی نویسندگان موزه (موزج) را نوعی خُفّ دانسته اند. (8)

چهارم - نَعل

بعضی نَعل را این چنین تعریف کرده اند: «نعل همان کفش سندل (صندل) است که از پوست خام شتر تهیه می شد و به وسیله دوبند که یکی از رو و وسط پا و دیگری از وسط انگشت بزرگ و انگشت دوم می گذرد، بسته می شد» . (9)در روایات شیعه نعلین پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) چنین توصیف شده است: «نعلین پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) پاشنه دار

1- وسائل الشیعه، ج 3، ص 389.
2- وسائل الشیعه، ج 3، ص 389.
3- البیان و التبیین، ج 3، ص 77.
4- البیان و التبیین، ج 3، ص 72.
5- لسان العرب، ج 14، ص 207.
6- فرهنگ البسه مسلمانان، ص 148.
7- فرهنگ فارسی معین، ج 1، ص 1430؛ ج 4، ص 4432، ذیل کلمه های خُفّ و موزه.
8- المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج 5، ص 56.
9- فرهنگ البسه مسلمانان، ص 395.