کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 70

کوفه و در شمال غربی ناحیه سَبْخَه قرار داشت و با فرات فاصله چندانی نداشت. (نقشه شماره 7)

زائده بن قدامه یکی از اشراف کوفه بود که در سال 66ه. ق و در زمان نهضت مختار بدو پیوست. (1)

١١. دروازه ها ی کوفه

وجود دروازه در یک شهر، متفرّع بر وجود سور، قلعه و دیوار شهر است؛ بدین ترتیب که هرگاه دور شهری دیوار بنا کنند، ناگزیر برای ورود و خروج، دروازه هایی تعبیه می نمایند. اما از آنجا که کوفه در آغاز به عنوان یک شهر پادگانی (مُعَسکر) و مرکزی برای فرماندهی عملیات در ایران بنا شده بود و اصولاً دفاعی بودن شهر به مخیله طراحان اولیه شهر خطور نمی کرد، سور و دیواری برای آن بنا ننمودند و بنابراین، دروازه ای نیز نداشت. خاطر نشان می شود که دروازه کوفه اولین بار در سال 155ه. ق و در زمان منصور خلیفه عباسی ساخته شد.

١٢. دیرها ی کوفه (دیارات کوفه)

اشاره

اصل لغت «دیر» از «دار» به معنای خانه گرفته شده است و اصطلاحاً به صومعه هایی گفته می شود که در کوه ها و صحراها و دور از مردم بنا شده و راهبان مسیحی در آن به عبادت می پردازند. (2)لغات «دیرانی» یا «دَیار» برای راهبان مرد و «دیریه» و «دیرانیه» برای زن های راهبه به کار برده می شد. (3)به سبب نفوذ مسیحیت در عراق قبل از اسلام در این منطقه، دیرهای فراوانی وجود داشت که تعداد زیادی از آنها در اطراف شهر حیره بنا شده بود و بعدها که شهر کوفه در کنار شهر حیره

1- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 305؛ الحیاه الاجتماعیه، ص142.
2- معجم البلدان، ج 2، ص 495؛ مراصد الاطلاع، ج 2، ص 459.
3- الدیارات، ابو الفرج اصفهانی، مقدمه، ص 14.