کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 79

مقدمه

کوفه دومین شهر اسلامی است که پس از بنیان بصره در سال 14ه. ق شالوده آن پی ریزی شد. (1)نقشه کشی این شهر پس از کوچ قبایل مختلف عربِ پیروز در جنگ و نیز ایرانیان پیوسته به آنها، از مدائن، در سال 17ه. ق انجام گرفت. (2)این کوچ به سبب ناسازگاری آب و هوای مدائن با طبع اعراب صورت پذیرفت.

قبایل ساکن کوفه به دو گروه بزرگ قبایل قحطانی و عدنانی تقسیم می شدند. قبایل قحطانی متشکل از قبایل ساکن در یمن بودند که اصطلاحاً به آنها «یمنی ها» می گفتند. قبایل عدنانی، قبایل مختلف سرزمین حجاز و نیز بعضی از قبایل، مانند تغلب را که قبل از ظهور اسلام در سرزمین عراق مستقر شده بودند، شامل می شد. (3)

ایرانیان ملحق شده به اعراب نیز گروه چهار هزار نفری بودند که در آستانه جنگ قادسیه سال 14ه. ق به سپاه سعد بن ابی وقاص پیوسته و همراه آن سپاه به نبرد با سپاه یزدگرد مشغول شده بودند و به آنها اصطلاحاً «حمراء» یا «حَمْراء دیلم» می گفتند؛ زیرا نام رئیس آنان دیلم بود. (4)

1- تاریخ الطبری، ج 3، ص 89 به بعد.
2- تاریخ الطبری، ج 3، ص 147. طبری اقوال دیگری، همچون سال 18ه. ق را نیز نقل می کند.
3- تاریخ التمدن الاسلامی، ج 4، صص 323 و 328؛ الحیاه الاجتماعیه و الاقتصادیه فی الکوفه، ص 42؛ استراتیجیه الفتوحات الاسلامیه، ص 41 به بعد. در این باره و نیز معرفی قبایل قحطانی و عرفانی به تقصیل در فصل سوم، ذیل عنوان «تقسیم بندی قبایل» بحث خواهیم کرد.
4- فتوح البلدان، ص 279.