کوفه از پیدایش تا عاشورا صفحه 98

نمی گیرد، بلکه هر کس زودتر مکانی را اشغال کرد، نسبت به آن مکان، اولویت دارد تا اینکه از خرید و فروش خود فارغ شده و به خانه خودبرود. (1)به نظر می رسد این سنت تا زمان امارت خالد بن عبدالله قَسْری که از طرف سلیمان بن عبدالملک حکومت عراق را بر عهده داشت، ادامه یافته بود. در این زمان خالد برای بازاریان دکان هایی ساخت و اهل هر حرفه را در بازاری مخصوص به خود جای داد و درآمد بازار را برای سپاه ده هزار نفری خود در نظر گرفت. (2)

در زمان تأسیس بازار (سال 17ه. ق) در کنار آن، مکانی مخصوص برای توقف شتران در نظر گرفته بودند که به آن «مَناخ» می گفتند. تاجران و مشتریان و بازاریان شتران خود را در این مکان پارک می نمودند! ! (3)

در زمان مورد بحث ما، یعنی از سال 17- 61ه. ق سقف بازار -بدون آنکه تقسیم به دکان های مختلف شود - یکپارچه به وسیله حصیر و بوریا پوشیده شده بود و -چنان که گفته شد- این دکان ها در زمان خالد بن عبدالله و به دستور او ساخته شد. (4)در بعضی از گزارش های تاریخی از ستون ها و پایه های بازار (عُمُدالسوق) در زمان مورد بحث ما سخن به میان آمده است. (5)

ج) بازارها ی تخصصی

اشاره

بعضی بر این باورند که بازارهای تخصصی در زمان خالد بن عبدالله پدید آمد (6)، اما با مراجعه به روایات تاریخی در می یابیم که بسیاری از این بازارها در زمان مورد بحث ما هرچند به صورت اجتماع چند نفر معدود، وجود داشته است. برای

1- تاریخ الطبری، ج 3، ص 149.
2- البلدان، ص 75.
3- تاریخ الطبری، ج 3، ص 149.
4- البلدان، ص 75 و نیز ر. ک: کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 131؛ الحیاه الاجتماعیه، ص 32؛ خطط الکوفه، ص23.
5- تاریخ الطبری، ج 4، ص 191.
6- کوفه پیدایش شهر اسلامی، ص 132.