شخصیت شناسی عاشورا صفحه 102

گروهی دیگر در توجیه این رفتار مختار با ابن سعد نوشته اند: میان عمر بن سعد و مختار گونه ای خویشاوندی بود؛ زیرا خواهر مختار، همسر عمر بود و خواهر ابن سعد نیز به همسری مختار درآمده بود؛ یعنی به گفته ی ابن اعثم حفص پسر عمر، فرزند خواهر مختار به شمار می آمد.(1)

نگارنده ی کتاب «نهضت مختار ثقفی» در ردّ این توجیه می نویسد:

همه ی منابع تاریخ امویان و سنیان تصریح دارند که صفیه [خواهر مختار] همسر عبداللّه بن عمر بوده است. از سوی دیگر، همه ی تاریخ نگاران در شرح حال مختار از همسران مشخص او یاد کرده اند و هیچ کدام نگفته اند که مختار، دختری از سعد بن وقاص را به همسری گرفته بود.(2)

برخی دیگر نیز مدّعی شده اند که مختار به دلیل جلالت قدر عبداللّه بن جعده که از اصحاب حضرت علی علیه السلام بود، به عمر بن سعد امان داده است. نگارنده ی کتاب «ماهیت قیام مختار» در توجیه این امان نامه می نویسد:

مختار بنا به مصالحی که در آن زمان برای پیش گیری از توطئه ی دشمنان لازم بود، خواهش ابی جعده را پذیرفت.(3)

امام باقر علیه السلام در توجیه این امان نامه می فرماید:

هر چند مختار به ابن سعد امان نامه داد، ولی آن را به شرطی وابسته کرد که تحقق آن محال بود. وی نوشت: «مگر این که حدثی از تو حاصل شود. در این صورت امان نامه نقض می شود.» مراد مختار از «حدث» هنگامی بود که برای قضای حاجت به بیت الخلا برود و از او حدثی صادر گردد. بنابراین، به او در ظاهر امان نامه داد، ولی در حقیقت، امان نامه ای در کار نبود.(4)

ابن اعثم نیز در پاسخ ابو عمره _ رییس پلیس مختار _ به اعتراض عمر بن سعد نسبت

1- الفتوح، ج 6، ص 123.
2- نهضت مختار ثقفی، ص 221.
3- ماهیت قیام مختار، ص 493.
4- بحارالانوار، ج 45، ص 378؛ تاریخ الاسلام، ذهبی، ج 5، ص 196.