شخصیت شناسی عاشورا صفحه 113

و بهره برداری از شرایط و موقعیت ها با خوارج هم دست شده بود. این دسته در ظاهر عَلَم مخالفت با معاویه و علی علیه السلام را در دست گرفته بودند، ولی در نهان، رابطه ی تنگاتنگی با معاویه داشتند. در واقع، می کوشیدند طرفی را که احتمال پیروزی اش بیشتر است، راضی نگه دارند. شاهد این گفتار، خبری است که «شیخ مفید» در کتاب شریف «الاختصاص» آورده است:

معاویه، نامه ای برای امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرستاد. حضرت نیز پاسخ آن نامه را نوشت و به دست «طرماخ بن عدی طایی» به دمشق فرستاد. وی پس از آن که به شام رسید، پرسید: فرماندهان معاویه کجایند؟ به او پاسخ دادند: کدام شان را می خواهی؟ گفت: ابا الاعورا سلمی و عمرو عاص و شمر بن ذی الجوشن و هدی بن محمد بن اشعث کندی را می خواهم.(1)

در این خبر، شمر با صراحت در شمار دست اندرکاران لشکر معاویه قرار گرفته است و این خود، گواهی روشن بر روحیه ی فرصت طلبی اوست. هم او که دیروز با علی بود، امروز در کنار خوارج قرار می گیرد و در عین حال با معاویه سازش می کند.

پس از این دوران، شمر با روی آوردن به امویان، به طور آشکار در صف مخالفان خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام قرار گرفت و حرکت رو به نابودی خویش را آغاز کرد؛ حرکتی که از این زمان، آغاز شد و در کربلا به بالاترین درجه ی پستی رسید و جز تنفر و انزجار چیزی برای وی در پی نداشت.

دوران خلافت امام حسن علیه السلام و معاویه

دوران خلافت امام حسن علیه السلام و معاویه

بر اساس آن چه گفتیم شمر در زمان علی علیه السلام با روی آوردن به معاویه، درخدمت امویان درآمد، ولی با شهادت حضرت علی علیه السلام، شمر را در رکاب حسن مجتبی علیه السلام و در برابر معاویه می بینیم. مسأله را به دو گونه می توان تفسیر کرد. ممکن است او به دلیل روحیه ی فرصت طلبی خویش، وضعیت را چنان دید که با امام حسن علیه السلام