شخصیت شناسی عاشورا صفحه 199

شبث در گروه خوارج

شبث در گروه خوارج

خط پایان جنگ صفین، آغاز پیدایش گروهی تندرو با تعصب های پوچ به نام خوارج بود. بررسی عوامل پیدایش گروه خوارج و اندیشه های آنان در این فرصت کوتاه نمی گنجد و باید در جای خود بررسی شود، ولی باید گفت توده های انبوه خوارج، ساده لوحان نادانی بودند که با انگیزه ی دفاع از اسلام و اجرای حکم خداوند در این راه، گام نهاده بودند. به گفته ی امام علی علیه السلام، آنان، حق را می جستند، ولی در راه یافتن آن به خطا رفته بودند. با این حال، بسیار خوش باوری است که بپنداریم سران خوارج و گردانندگان این حرکت نیز همین گونه می اندیشیدند. آنان در جست وجوی حق و اعتلای اسلام نبودند بلکه برای منافع دنیوی خویش و رسیدن به جاه و مقام به این راه کشیده شده بودند. حتی به گواهی تاریخ می توان ادعا کرد که بیعت آنان با علی علیه السلام نیز مقدمه ای برای این امر بوده است. آنان همواره در کمین به دست آوردن فرصتی برای اجرای آمال و آرزوهای خویش بودند. هر چند سخن در این زمینه بسیار است، ولی به همین اندک بسنده می کنیم.(1)

به هر صورت، شبث بن ربعی را باید یکی از سران اصلی و مهم خوارج دانست. به ادعای خود شبث، وی از نخستین کسانی بود که ندای مخالفت با حکمیت را سر داد و از صفوف مسلمانان بیرون رفت و به محله ی «حروریه» پای نهاد.(2) یعقوبی در تاریخش می نویسد:

رییس خوارج عبداللّه بن وهب اراسبی و ابن الکواء و شبث بن ربعی(3) بودند.

ابن کلبی در «جمهره النسب» می نویسد:

1- ر.ک: خوارج در تاریخ.
2- میزان الاعتدال، ج 2، ص 261؛ تهذیب التهذیب، ج 4، ص 266؛ قاموس الرجال، ج 5، ص 56.
3- تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 191.