تدبر درقرآن شامل زمینه‌ها، کلیدها، اصول .. صفحه 36

(36) مثال‌هاي زيباي قرآني

در عمـق گــوششــان طنين‌انداز است...» .

آداب تــرتيــل قــرآن، بــه خــوبــي در فقــرات ايــن خطبــه شـــريفـــه، تبييــــن شـــــده اســـــت.

با توضيحات فوق، معلوم مي‌شود كه «ترتيل» به معني «أداء الحروف و حفظ الوقوف» ـ كه به حضرت علي عليه‌السلام نسبت داده شده و در منابع اهل سنّت آمده است ـ معني ناقصي از «ترتيل لفظي» است و معني جامع ترتيل عمدتا هماني است كه از حضرت علي عليه‌السلام و از منابع معتبر شيعه نقل شد.

تذكّر به‌الگوهاي ملكوتي ترتيل قرآن، راه عملي رعايت ترتيل را به‌طور واضح به ما مي‌آموزد: اميرمؤمنان عليه‌السلام علاوه‌برخطبه متّقين، در خطبه 97 اين بزرگواران را چنين توصيف مي‌كنند :

«لَقَدْ رَأَيْتُ أَصْحابَ مُحَمَّدٍ صلي‌الله‌عليه‌و‌آله فَما أَري أَحَدا يُشْبِهُهُمْ مِنْكُمْ. لَقَدْ كانُوا يُصْبِحُونَ شُعْثا غُبْرا وَ قَدْ باتُوا سُجَّدا وَ قِياما يُراوِحُونَ بَيْنَ جِباهِهِمْ وَ خُدُودِهِمْ، يَقِفُونَ عَلي مِثْلَ الْجَمَرِ مِنْ ذِكْرِ مَعادِهِمْ! كَأَنَّ بَيْنَ أعْيُنِهِم رُكَبَ المِعْزي مِنْ طُولِ سُجُودِهِمْ! اِذا ذُكِرَ اللّه‌ُ هَمَلَت أعيُنُهُم حَتّي تَبُلَّ جُيُوبُهُمْ، وَ مادُوا كَما يَميدُ الشَّجَرُ يَوْمَ الرّيحِ الْعاصِفِ، خَوْفا مِنَ الْعِقابِ وَ رَجاءً مِنَ الثَّوابِ!» (1) به خدا قسم، اصحاب رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله را ديدم، پس احدي از شما را نمي‌بينم كه به آنان شبيه باشد. به خدا قسم كه با موي ژوليده و غبارآلوده صبح مي‌كردند (كنايه از زهد و عدم وابستگي به دنيا) در حالي كه شب را به حال سجده و قيام سپري كرده بودند، با حالتي كه گاه، گونه

ترتيل (37)

بر زمين ساييده، و گاه به سجده، فرو مي‌افتادند و از ياد روز قيامت، گويي بر مجمري از آتش ايستاده‌اند! و مابين دو چشمشان از طول سجده، به زانوان بز مي‌ماند! هرگاه خدا ياد شود اشك از چشمانشان آن چنان ســرازيــر مي‌شــود كه سينه‌هايشان را تر مي‌كند و همچون لرزش درخت در روز طوفاني، به جهت خوف از عذاب و اميد به پاداش، سخت بر خــود مي‌لــرزند!