روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی صفحه 109

و انصاف آن است که این روایت- عبد الله بن سنان- از جمله روایاتی هست که آثار صدق از آن می‌درخشد و سزاوار هست که بر این روایت استناد و اعتماد نمود. و اللّه العالم (61) مؤلّف: اما مرحوم والد تعلیقه‌ای بر کلام استاد خود مرحوم اصفهانی در بحث روزۀ مستحب دارد که می‌گوید: روز اوّل و سوم و هفتم و بلکه در همۀ روزهای محرّم، روزه گرفتن استحباب دارد. (62)

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 150

اما شاید مقصود ایشان غیر از روز عاشورا می‌باشد، چون نظر ایشان همچنانکه بیان گردید، استحباب امساک از خوردن و آشامیدن تا عصر عاشورا می‌باشد.

فرع: سئوال: حکم روزه نذر معیّن یا غیر معیّن و یا به جای آوردن روزۀ قضاء به سبب ضیق وقت، در روز عاشورا، چگونه هست؟ مرحوم محقّق قمی در جواب می‌فرماید: اگر صوم روز عاشورا به سببی مثل قضاء رمضان باشد که مثلا بخاطر ضیق وقت در سایر ایام فقط در این روز می‌تواند روزه بگیرد، چنین روزه‌ای بجای آوردنش در روز عاشورا هیچ‌گونه کراهتی ندارد و حتی ترکش، حرام هست. و نیز نذر کرد که اگر فلان حاجت برآورده شود یک روز در ایام سال روزه بدارد و اتفاقا در طول سال نمی‌تواند روزه بگیرد به غیر از روز عاشورا، اینجا نیز باید روزۀ خود را در این روز اتیان نماید. و اگر نذرش معین بود ولی از جهت روز عاشورا نبود مثلا نذر کند که اگر عاشورا در روز پنج‌شنبه واقع شد، آن روز را روزه بگیرد، این هم جای اشکال نیست. امّا اگر نذرش معین بود از این جهت که روز عاشوراست چنین نذری موقوف بر رجحان می‌باشد- چون اگر متعلّق نذر مرجوح باشد، نذر صحیح نیست لذا، این نذر مقبول نیست و در آنجائی که نذر کند تمام ماه محرّم را روزه بگیرد، درحالی‌که

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 151

غافل از این است که روز عاشورا در محرّم واقع شد، این نظر محلّ اشکال است که آیا رجحان دارد یا رجحان ندارد. به نظر می‌رسد که در هر دو مورد آخری، نذر منعقد می‌شود و باید بر طبقش عمل نمود- چون شخص که به صورت فوق نذر کرده، بخاطر خصوصیّت روز عاشورا که همان تبرک و تیمّن جستن به این روز، نمی‌باشد بلکه چون روزی از روزهای خداوند هست، روزه نذر نموده است. که این مطلب با مراجعۀ فرد به وجدان خود مشخص می‌گردد که چرا در این روز، نذر روزه نموده است. وقتی در حال خود تفحّص و جستجو می‌نماید یقین دارد که بحث تبرک و تیمّن نیست و اصلا این مفاهیم در ذهنش خطور ننموده است و روزه می‌گیرد از این جهت که روزی از روزهای سال هست و نه از آن جهت که چون روز خاصّی می‌باشد، روزه می‌گیرم. پس روزه‌اش مرجوح نیست، و متعلّق نذر واقع می‌شود. لذا، روزۀ حرام در روز عاشورا، روزه‌ای است که به قصد تیمّن باشد. و روزه‌ای مستحب هست که چون روزی از روزهای خداوند تعالی می‌باشد و یا از جهت نفس روزه یا از این جهت که چون روز تحزن و اندوه می‌باشد.

و روزه‌ای در روز عاشورا کراهت دارد که چون عاشوراست روزه میگیرد.

نه بخاطر اینکه برای تبرک و تیمن باشد، که قطعا روزه با این حالت، حرمت دارد.

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 152

و کراهتش به این جهت است که صورت عمل با آنچه که حرامزاده‌گان و دشمنان اهل بیت، به جای می‌آورند، شباهت دارد. (63) مؤلف: البته، فرض بر این است که قسم آخر- کراهت بخاطر شباهت- حرمت نداشته باشد. که در صورت حرمت نذر منعقد نخواهد شد، چون متعلّق نذر نباید مرجوح باشد.