روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی صفحه 15

و نظر دوّم آن است که همانند ابو حنیفه به وجوب معتقد گشتند و عیاض گوید: بعضی از سلف بر آنند که روزه عاشورا واجب بود. و همچنان بر فریضه بودن باقی است و نسخ نگردیده است، لکن قائلین به آن منقرض شدند. و اجماع بر عدم وجوب منعقد شده و استحبابش باقی هست. (17)

2- ابن قلامه معتقد است: دربارۀ روزه عاشورا اختلاف شده که آیا واجب است؟

نظر قاضی آن است که چنین روزه‌ای واجب نیست و گوید: این قیاس مذهب است

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 19

و سپس به دو چیز استدلال نموده است و از احمد روایت شده که روزه در چنین روزی واجب بوده است. (18) 3- کاشانی می‌گوید: روزه عاشورا، در روز عاشورا واجب بود. (19)

4- قسطلانی در ذیل حدیث: انا احقّ بموسی منکم- من سزاوارتر از موسی به شما هستم- می‌نویسد: رسول خدا در این روز روزه می‌گرفت و دستور به روزه گرفتن می‌داد. و در ادامه می‌گوید: این روایت می‌تواند دلیل برای کسانی باشد که روزه عاشورا را قبل از نسخ واجب می‌دانستند. اما اصحاب ما جواب داده‌اند که امر به روزه، بمعنای استحباب مؤکد است. (20) 5- عسقلانی: آنچه که از مجموع احادیث بدست می‌آید، وجوب روزه عاشورا است. و سپس برای اثبات ادعای خود به شش دلیل تمسّک نموده است (21) 6- زرقانی در شرح قول سخنی که از رسول خدا- صلّی اللّه علیه و اله و سلّم- نقل شده: فمن شاء صامه-- هر که خواست در این روز، روزه بدارد- می‌نویسد: روزه گرفتن در چنین روزی حتمی نبوده است، لذا، دستور به گرفتن روزه، فقط یکسال بود و اگر معتقد به وجوبش بشویم، قطعا نسخ شده و هیچ روایتی که حاکی از آن باشد که رسول خدا، دوباره بعد از نزول روزه رمضان، روزه عاشورا را واجب کرده، نرسیده است. و مسلمین یا روزه ماه رمضان، روزه عاشورا را ترک کرده همچنانکه از قبل هم بدون اینکه نهی از روزه گرفتن باشد.

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 20

پس اگر دستور وجوبی رسول خدا- صلّی اللّه علیه و اله و سلّم- به روزه گرفتن قبل از وجوب روزه رمضان بود، با نسخ وجوب در اینکه استحباب هم نسخ می‌شود خلاف مشهور هست.

و اگر آن دستور جنبه استحباب داشت، روزه روز عاشورا همچنان بر استحباب خود باقی هست و در کتاب الاکمال آمده است: گفته شده که روزه روز عاشورا قبل از روزه رمضان واجب بوده و سپس نسخ شده که این را می‌توان از ظاهر حدیث فوق بدست آورد. و نیز گفته شده: روزه عاشورا سنتّی مؤکد بوده امّا تأکید آن کاسته شد و به صورت تخییر در آمد. بعضی از گذشتگان قائل بودند که روزه عاشورا تا زمانی که نسخ نشده بود، وجوب داشت، امّا قائلین به این نظریّه، منقرض شده‌اند و اجماعی که امروزه منعقد شد، خلاف نظر آنهاست. و ابن عمر از قصد روزه در چنین روزی کراهت داشت … (22)

آیا پیامبر اکرم روزه‌های یهود را تائید می‌کرد؟