روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی صفحه 31

مناقشه در سند

: 1- مرحوم علّامه حلّی در صحت سند این روایت تأملی دارد که می‌گوید: اگر سند حدیث درست باشد، روزۀ گرفتن در روز دوشنبه کراهت دارد و با عدم صحت سندی، کراهت هم ندارد. (23)

2- مرحوم مجلسی اوّل از این حدیث به قوی تعبیر نموده است. (24)

3- مرحوم مجلسی دوم نسبت مجهول بودن به این حدیث داده و گفته است: الحدیث مجهول (25) مؤلف: منشأ اشکال در سند، فردی بنام حسن یا حسین بن علی هاشمی هست.

چون در کتابهای رجالی نامی از این فرد بمیان نیامده است.

مرحوم سیّد خوئی در معجم، هیچگونه رأی و نظری ابراز نداشته است. (26) و مرحوم نمازی در مستدرک، تعبیری از آن شخصی دارد که او را تائید می‌نماید: انّه من مشایخ الکلینی- (27) لذا پس اگر مبنای مقبول وثاقت یا حسن مشایخ الثقات باشد همچنانکه مرحوم مامقانی چنین بنائی را دارد، (28) هیچ اشکالی برسند نیست و حدیث از مجهولیّت بیرون می‌آید- وگرنه در مقام بحث، وثوق خبری کفایت می‌کند- و لازم نیست که وثوق مخبری احراز شود-

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 43

فهم حدیث: در حدیث آمده: الادعیاء: مرحوم مجلسی می‌گوید منظور، فرزندان زناء هستند. در کتاب قاموس آمده است: (29) الدعیّ بر وزن غنّی، کسی هست که در نسبش اتهام وجود دارد. و نیز در روایت عبارت: فمن صامها … آمده است که ظاهرا دلالت بر حرمت روزۀ روز دوشنبه و روز عاشورا دارد. اما، روزۀ روز دوشنبه، مشهور عدم کراهت آنرا قائلند و ابن جنید گوید: روزۀ چنین روزی نسخ شده است. و امکان دارد که روایت را بر آنجائی حمل نمود که روزه به قصد تبرک باشد و یا بخاطر علتی که در خبر آمده یا به قصد رجحان روزه در چنین روزی که بدعت و حرام است.

اما روزه روز عاشورا: روایات مختلفی در بیان حکم شرعی آن نقل شده و آنچه که اظهر نزد من است اینکه: اخبار وارده به فضیلت داشتن روزۀ عاشورا، حمل بر تقیّه می‌گردد و آنچه که مستحب است امساک از خوردن و آشامیدن به صورت حزن و اندوه تا عصر می‌باشد- نه اینکه منظور صوم اصطلاحی باشد. همچنانکه شیخ در مصباح همین محتوا را روایت کرده است … صمه من غیر تبییت و افطره من غیر تشمیت …

و خلاصه اینکه، احتیاط ترک روزۀ روز عاشورا هست مطلقا. (30)