روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی صفحه 63

مؤلّف: وقتی عملی واجب بود و سپس نسخ بر آن عارض گردید، آیا آنچه بعد از نسخ وجوب باقی می‌ماند استحباب هست یا منع یا بر همان حکمی که پیش از وجوب داشت …

که در این مورد، اختلاف ریشه‌ای وجود دارد. لذا با این اختلاف شدید، دلیل بر بناءگذاری بر استحباب فقط، چیست؟ و با این اینکه، مورد، نشان از اختلاف در مبانی اصولیّه می‌دهد. و نیز اگر صومه مستحب بود، و سپس نسخ شد، دلیل بر بقاء استحباب با عروض نسخ چیست؟

[5- روایت حمید بن عبد الرحمن بن عوف]

5- بخاری: از مالک از ابن شهاب از حمید بن عبد الرحمن بن عوف نقل میکند، که وی

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 83

در سال حجّ و در روز عاشورا از معاویة بن ابی سفیان- لعنهما اللّه تعالی- شنید که بر بالای منبر می‌گفت: ای اهل مدینه علمای‌تان کجا هستند؟ از رسول خدا- صلّی اللّه علیه و اله و سلّم شنیدم که دربارۀ این روز میگفت: این روز عاشورا است و صیام در این روز بر شما واجب نشده است اما من روزه دارم. پس هر که خواست، روزه بگیرد و هر که خواست، افطار کند. (15).

الف: نووی می‌گوید: ظاهرا، معاویه این سخن را به این دلیل گفت که از فردی شنید که روزه گرفتن در این روز را واجب یا حرام یا مکروه دانسته است لذا، اعلام عمومی کرد که این روزه واجب یا حرام یا مکروه نمی‌باشد. (16)

مؤلّف: مفاد این سخن آن است که اهل مدینه تا سال 44 یا 57 هجری، که ایّام حجّ اول یا دوّم معاویه بود، (17) همگی متفّق بودند که روزه روز عاشورا استحباب ندارد، چون یا قائل به وجوب یا کراهت یا حرمت بودند، همچنانکه نصّ فوق این مطلب را اقتضاء دارد. لذا، اینکه معاویه- علیه الهاویة- می‌گوید، من روزه دار هستم، اگر واقعا سخن او باشد، استحباب روزه روز عاشورا و فضیلت آن، سنتّی امویّه می‌باشد و نه سنّت محمدیّه- و اگر این کلام سخن رسول خدا باشد، پس چگونه اهل مدینه تا سال 44 یا 57، که سال حجّ معاویه بود، خلاف آن را عقیده داشتند. با اینکه آنها

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 84

به پیامبر صلی اللّه علیه و اله و سلّم، از معاویه‌ای که در سال فتح مکه اسلام آورده بود و روزهای اندکی از عمرش را با پیامبر بود، نزدیکتر بودند، به همین دلیل چگونه وی شناختش به سنّت رسول خدا- صلی اللّه علیه و اله و سلّم، از اهل مدینه بیشتر است. فتأمّل.