روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی صفحه 64

ب: عسقلانی در ذیل این فقره که می‌گوید کجایند علماء شما؟ می‌نویسد: سیاق این جریان اشعار دارد به اینکه معاویه اهتمامی به روزۀ روز عاشورا نداشت لذا، از علمائشان سئوال کرد یا کسی به او برساند که چه کسی روزه عاشورا را واجب می‌داند یا مکروه می‌شمارد. (18)

مؤلّف: بنابراین دو احتمال- وجوب یا کراهت- روایت مخالف با نظریّه کسانی هست که مدعی اجماع بر استحباب مؤکّد می‌باشد، چون همچنانکه عسقلانی به آن اشاره نموده است، کسانی بودند که قائل به کراهت و وجوب بودند.

[6- روایت ابن عباس]

اشاره

6- بخاری: حدیث کرد ما را ابو معمر، حدیث کرد ما را عبد الوارث، حدیث نمود ما را ایوّب، حدیث کرد ما را عبد اللّه بن سعید بن جبیر از پدرش از ابن عباس- رضی اللّه عنهما- که گوید: پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم وارد مدینه شدند و مشاهده نمودند که یهود در روز عاشورا روزه گرفتند، فرمود: این روز چه روزی هست؟ گفتند روز صالح هست، روزی هست که خداوند بنی اسرائیل را از دست دشمنانشان نجات داد.

روزه عاشورا سنتی نبوی یا بدعتی اموی، ص: 85

و به همین دلیل موسی در این روز، روزه گرفت. حضرت فرمود: پس من سزاوارتر به موسی از شما هستم، لذا، حضرت این روز را روزه گرفت و دستور داد تا در این روز، روزه به جای آورده شود. (19)

نقدی بر دلالت و سند حدیث:

اما نقد دلالی: اوّلا: مفاد حدیث آن است که پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلّم، هیچ‌گاه قبل از ورودش به مدینه روزه نمی‌گرفت. و بعد از ورودشان به مدینه، روزه گرفتن را از یهود اخذ نمودند. و یهود را نیز در روزه گرفتنشان تصدیق نمود. و حضرت این نوع از روزه گرفتن را سابقا نمی‌دانست، در حالی که این روایت منافات دارد با آنچه که نقل شده که حضرت در جاهلیّت روزه می‌گرفت …

ثانیا در روایت آمده است: قدم المدینة فرأی- ظاهر حدیث به قرینه: فاء- فرأی- آن است که پیامبر- صلّی اللّه علیه و اله و سلّم، هنگام ورودشان به مدینه، یهود را در روز عاشورا روزه‌دار یافتند- لذا، این عبارت به صراحت یا به ظاهرش، مفاجاة- بلافاصله- را می‌رساند در حالی که ورود پیامبر به مدینه، در ماه ربیع الاوّل بوده است.